Artikel 45e Aw: Naamsvermelding in de aftiteling

Iedere filmmaker heeft naast de gewone persoonlijkheidsrechten drie extra rechten rond zijn naam: hij mag vermelding van zijn naam in de film verlangen, hij mag eisen dat het deel met die vermelding ook echt wordt vertoond, en hij mag zich juist tegen vermelding verzetten.

De achtergrond is dat naamsvermelding bij film meer is dan een eerbetoon. De aftiteling is in deze branche de belangrijkste vorm van portfolio: wie er niet in staat, kan zijn werk niet aantonen. Daarom is het recht op vermelding hier concreter uitgewerkt dan bij andere werken.

Vermelding met functie erbij

De maker mag verlangen dat zijn naam op de daarvoor gebruikelijke plaats wordt vermeld, met daarbij zijn hoedanigheid of zijn bijdrage. Alleen de naam noemen is dus niet genoeg: uit de vermelding moet blijken wat iemand heeft gedaan. Wat de gebruikelijke plaats is, volgt uit de gewoonte in de branche, meestal de begin- of eindtitels.

De titels moeten ook in beeld komen

Aan een vermelding heb je niets als die bij vertoning wordt weggelaten. Daarom kan de maker vorderen dat het gedeelte met de titels wordt meevertoond. Dat richt zich tegen de praktijk waarin de titelrol wordt weggedrukt, versneld afgespeeld of overgeblazen met een aankondiging van het volgende programma.

Het recht om er juist niet in te staan

De omgekeerde situatie komt ook voor: een maker wil niet met de film worden geassocieerd, bijvoorbeeld omdat het eindresultaat sterk afwijkt van wat hij voor ogen had. Hij kan zich dan tegen vermelding van zijn naam verzetten, tenzij dat verzet in strijd met de redelijkheid zou zijn. Die uitzondering vangt gevallen op waarin het verzet nergens op steunt of alleen bedoeld is om te dwarsbomen.

Deze rechten komen bovenop de persoonlijkheidsrechten van artikel 25 Aw, eerste lid, onder b, c en d: verzet tegen openbaarmaking onder een andere naam, tegen wijziging in het werk en tegen aantasting ervan. Ze staan los van de vraag wie het auteursrecht heeft; ook een maker die alles aan de producent heeft overgedragen, houdt ze.

Een voorbeeld. Een componist schrijft de muziek voor een korte film. Bij de vertoning op een festival blijkt zijn naam nergens te staan en wordt de aftiteling na twee seconden afgebroken. Hij kan vermelding met de aanduiding van zijn rol vorderen en eisen dat het titelgedeelte wordt meevertoond. Vindt hij daarentegen dat de montage zijn muziek onherkenbaar heeft gemaakt, dan kan hij vragen zijn naam er juist uit te halen.

In de praktijk

• Voor makers: spreek vooraf af hoe en waar je genoemd wordt; dat voorkomt discussie achteraf over wat gebruikelijk is.
• Voor producenten en omroepen: een titelrol wegdrukken of onleesbaar versnellen is niet zonder risico.
• Voor festivals en zalen: vertoon de film integraal, inclusief de titels, en controleer of de credits kloppen voordat je een kopie draait.