- Een collectieve beheersorganisatie als bedoeld in artikel 1, onderdeel d, van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten die een niet- exclusieve licentie verleent voor het gebruik van werken van letterkunde, wetenschap of kunst, is bevoegd om binnen het Rijk in Europa op het overeenkomstig het tweede lid bepaalde toepassingsgebied ook de belangen te behartigen van makers of hun rechtverkrijgenden die de collectieve beheersorganisatie niet door middel van overdracht, licentieverlening of een andere overeenkomst hebben gemachtigd om de rechten ten behoeve van hen te beheren als het de uitoefening van dezelfde rechten betreft als in haar statuten vermeld, mits: 1°. de collectieve beheerorganisatie, op basis van haar machtigingen, voldoende representatief is voor de makers in het soort werken in kwestie, en voor de rechten die het onderwerp uitmaken van de licentie, binnen het Rijk in Europa; 2°. alle makers of hun rechtverkrijgenden gelijk worden behandeld inclusief met betrekking tot de voorwaarden van de licentie; 3°. de makers of hun rechtverkrijgenden die geen machtigingen hebben verleend te allen tijde in het algemeen of voor specifieke gevallen het gebruik van hun werken kunnen verbieden, ook na het sluiten van de licentie of na het begin van het gebruik van het werk; en 4°. de collectieve beheersorganisatie ervoor zorgt dat informatie betreffende de mogelijkheid om licenties te verlenen ingevolge dit artikel, de ingevolge dit artikel verleende licenties en de mogelijkheden van makers of hun rechtverkrijgenden als bedoeld in het eerste lid, onder 3°., ten minste zes maanden voordat de werken worden gebruikt, op een passende en doeltreffende wijze is te raadplegen.
- Bij algemene maatregel van bestuur wordt het toepassingsgebied van de licenties met een verruimde werking vastgesteld. Het toepassingsgebied wordt vastgesteld op basis van een verzoek van de collectieve beheersorganisatie. Het verzoek bevat de gronden voor de vaststelling van het toepassingsgebied. Alvorens het toepassingsgebied vast te stellen wordt advies gevraagd aan het College van Toezicht als bedoeld in artikel 1, onderdeel b, van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten.
Artikel 45 Aw: Verruimde collectieve licenties in het algemeen
Verruimde collectieve licenties in het algemeen
Wettekst
Toelichting
Dit artikel maakt de verruimde collectieve licentie ook buiten de erfgoedcontext mogelijk. Een collectieve beheersorganisatie die een niet-exclusieve licentie verleent voor het gebruik van werken, mag daarbij binnen een vooraf vastgesteld toepassingsgebied ook de belangen behartigen van makers die haar nooit hebben gemachtigd.
De reden is dezelfde als bij de erfgoedregeling, maar de context is breder. Er zijn gebruiksvormen waarbij een gebruiker in één keer met heel veel werken te maken heeft en waarbij individueel toestemming vragen niet realistisch is. Een collectieve licentie die alle werken dekt geeft die gebruiker rechtszekerheid, en zorgt er tegelijk voor dat er wordt betaald in plaats van stilzwijgend gebruikt.
Vier voorwaarden tegelijk
- Representativiteit: de organisatie moet, op basis van de machtigingen die zij heeft, voldoende representatief zijn voor de makers van het betrokken soort werken en voor de rechten waarop de licentie ziet, binnen het Rijk in Europa.
- Gelijke behandeling: alle makers en rechtverkrijgenden vallen onder dezelfde voorwaarden, ook wie niet is aangesloten.
- Verbodsrecht: niet-aangesloten makers kunnen het gebruik van hun werk te allen tijde verbieden, in het algemeen of per geval, ook nadat de licentie is gesloten of het gebruik al loopt.
- Informatie vooraf: ten minste zes maanden voordat de werken worden gebruikt moet op een passende en doeltreffende wijze te raadplegen zijn dat er zulke licenties kunnen worden verleend, welke er zijn verleend en hoe een maker zijn werk kan uitsluiten.
Het toepassingsgebied wordt apart vastgesteld
De verruimde werking geldt niet zomaar voor alles. Bij algemene maatregel van bestuur wordt vastgesteld voor welk toepassingsgebied zulke licenties mogelijk zijn. Dat gebeurt op verzoek van de beheersorganisatie zelf, die in haar verzoek moet onderbouwen waarom uitbreiding daar nodig is. Vooraf wordt advies gevraagd aan het College van Toezicht dat op de collectieve beheersorganisaties toeziet.
Die tussenstap is de belangrijkste rem op het systeem. Zonder aanwijzing van een gebied kan een organisatie niet namens buitenstaanders licentiëren, hoe representatief zij ook is. Zo blijft de beoordeling of collectief beheer op een bepaald terrein passend is bij de overheid liggen en niet bij de partij die er belang bij heeft.
Een voorbeeld. Een onderwijsuitgever wil een grote hoeveelheid tekstfragmenten in een digitale leeromgeving opnemen. Is voor dat gebruik een toepassingsgebied vastgesteld, dan kan de beheersorganisatie één licentie afgeven die ook fragmenten van niet-aangesloten auteurs dekt. Een auteur die dat niet wil, meldt zich en zijn werk gaat eruit.
In de praktijk
- Voor gebruikers: controleer eerst of uw gebruiksvorm binnen een vastgesteld toepassingsgebied valt. Zonder die basis dekt de licentie alleen het repertoire waarvoor de organisatie is gemachtigd.
- Voor makers: u bent nooit verplicht mee te doen. Uw verbod werkt ook nadat het gebruik is begonnen, maar u moet het wel actief kenbaar maken.
- Voor beheersorganisaties: de informatieplicht van zes maanden loopt vóór het gebruik, niet vóór het sluiten van de licentie. Plan daarnaar.
Voor collecties van erfgoedinstellingen bestaat een eigen, specifiekere variant; die staat in artikel 44 Aw.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.