Artikel 36c Aw: Een geschrapte handhavingsbepaling

Dit artikelnummer bestaat nog wel in de wet, maar er staat geen tekst meer onder: de bepaling is per 1 januari 1994 vervallen. Wie hier terechtkomt, komt daar vrijwel altijd via een oudere bron, een verouderd model of een voetnoot die nooit is bijgewerkt. Aan dit nummer zijn geen rechten of verplichtingen meer te ontlenen.

Bij een wet die al meer dan een eeuw meegaat, worden bepalingen geregeld geschrapt zonder dat de nummering opschuift. Dat lijkt slordig, maar het is bewust: verspringende nummers zouden elke verwijzing in oudere contracten, uitspraken en literatuur onbruikbaar maken. Een leeg nummer laten staan is de prijs die de wetgever daarvoor betaalt.

Wat er in plaats van dit artikel geldt

Het nummer stond in het hoofdstuk over de uitoefening en de handhaving van het auteursrecht en bevatte een geheimhoudingsplicht voor degenen die bij de uitvoering van de wet waren betrokken. Die stof is opgegaan in de algemene geheimhoudingsplicht van de Algemene wet bestuursrecht. De artikelen 36a en 36b Aw zijn dus niet de opvolgers van dit nummer, maar zelfstandige bepalingen: de eerste over inzage in bescheiden en gegevensdragers, de tweede over het betreden van plaatsen. Aan het vervallen nummer zelf valt niets meer te ontlenen: het is geen recht meer dat je kunt inroepen en geen plicht meer die je kunt schenden.

Waarom je het toch nog tegenkomt

Vervallen bepalingen leiden een taai bestaan. Ze blijven staan in oude jaargangen van tijdschriften, in modelovereenkomsten die al jaren worden doorgegeven, in interne handleidingen en in vertalingen van de wet die ergens online zijn blijven hangen. Ook zoekmachines tonen soms nog de tekst van een versie van vóór het vervallen. Wie dat materiaal gebruikt zonder de datum te controleren, bouwt zijn redenering op een fundament dat er niet meer is.

Een voorbeeld

Een uitgeverij haalt een oud sjabloon van een licentieovereenkomst uit de kast en neemt daar een clausule uit over die verwijst naar dit artikelnummer, met de bedoeling de medewerking van de wederpartij bij controles vast te leggen. De clausule verwijst naar iets dat niet meer bestaat. Juridisch is die verwijzing zinledig; wil de uitgeverij werkelijk iets regelen over controle en informatieverstrekking, dan zal zij dat zelf contractueel moeten uitschrijven.

In de praktijk

• Controleer altijd de datum van de wettekst die je gebruikt. Kijk of je naar de geldende versie kijkt of naar een versie van een eerdere datum; dat verschil is bij een oude wet als deze bepalend.
• Kom je een verwijzing naar dit nummer tegen in een contract of een intern stuk, schrap hem dan of vervang hem door een uitgeschreven afspraak. Een verwijzing naar een leeg artikel maakt een clausule niet ongeldig, maar geeft er ook geen inhoud aan.
• Citeer je uit oudere literatuur, ga dan na of de bepaling waarop de redenering steunt nog bestaat. Een sluitend betoog rond een geschrapte bepaling houdt geen stand.

Voor de dagelijkse praktijk is de boodschap dus kort: sla dit nummer over en gebruik de bepalingen die er wel staan.