Artikel 31a Aw: Handel in inbreukmakende exemplaren

Waar artikel 31 Aw de inbreukmaker zelf treft, richt deze bepaling zich op de handelsketen daaromheen. Strafbaar is degene die opzettelijk een voorwerp waarin met inbreuk op andermans auteursrecht een werk is vervat, openlijk ter verspreiding aanbiedt, voorhanden heeft ter verveelvoudiging of verspreiding, invoert, doorvoert of uitvoert, of uit winstbejag bewaart. Het strafmaximum ligt hoger: één jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.

Doordat naast het maken van inbreukmakende exemplaren ook de omgang ermee zelfstandig strafbaar is, kan worden opgetreden tegen ieder die in de keten met zulke voorwerpen werkt. De handelingen onder a tot en met d staan naast elkaar: het verrichten van één ervan is voldoende, mits ook aan de overige bestanddelen van de omschrijving is voldaan.

Welke handelingen strafbaar zijn

• Openlijk aanbieden. Het aanbod moet naar buiten gericht zijn en de verspreiding van de exemplaren beogen. Een gesloten koop is niet vereist: het aanbod zelf voltooit het feit al.
• Voorhanden hebben. Het gaat om de beschikking over de voorwerpen met het oog op verveelvoudiging of verspreiding. Een opgeslagen voorraad of een verzameling bestanden die klaarstaat om te worden verspreid, kan daaronder vallen.
• Grensverkeer. Invoeren, doorvoeren of uitvoeren. De wet noemt deze drie naast elkaar, zodat ook goederen die Nederland alleen passeren op weg naar een andere bestemming onder de omschrijving kunnen vallen.

- Bewaren uit winstbejag. Een restcategorie: wie inbreukmakende voorwerpen bewaart zonder dat een verspreidingsdoel vaststaat, is strafbaar als hij dat met het oog op financieel gewin doet.

Wat de opzet moet omvatten

De delictsomschrijving begint met het woord 'opzettelijk'. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad omvat opzet ook voorwaardelijk opzet: het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans dat een omstandigheid zich voordoet. Wat de verdachte wist of moest aanvaarden over de voorwerpen, wordt afgeleid uit de omstandigheden, zoals de prijs, de aanwezigheid van herkomstpapieren en de manier waarop de goederen zijn verkregen. Ontbreekt die opzet, maar had de betrokkene redelijkerwijs moeten vermoeden dat het om inbreukmakende voorwerpen ging, dan komt artikel 32 Aw in beeld, met een lagere straf.

Een voorbeeld

Een handelaar koopt via een tussenpersoon duizend kunstprints in, in dozen zonder facturen, tegen een fractie van de gangbare prijs, en biedt ze op markten te koop aan. Ook als hij nooit een origineel heeft gezien, kunnen de prijs, het ontbreken van papieren en het volume voor de rechter aanleiding zijn om aan te nemen dat hij de aanmerkelijke kans op inbreuk bewust heeft aanvaard. Iets vergelijkbaars kan spelen bij een webwinkel die op grote schaal puzzels met beschermde illustraties uit voorraad levert, terwijl de leverancier geen enkele licentie kan laten zien.

In de praktijk

• Voor handelaren: een vastlegging van leverancier, prijs en eventuele garantie op de rechten maakt later zichtbaar hoe de goederen zijn verkregen.
• Voor rechthebbenden: omdat ook voorhanden hebben, grensverkeer en bewaren strafbaar zijn, kan een aangifte zich richten op de plaats in de keten waar de voorraad zich bevindt, en niet alleen op de verkoop.
• Voor logistieke partijen: ook doorvoer wordt in de wettekst genoemd. Vraag bij twijfel om onderbouwing van de rechtenpositie voordat je een zending aanneemt.

Wie van het plegen van deze misdrijven een beroep of een gewoonte maakt, valt onder de zwaardere strafbedreiging van artikel 31b Aw. Volgens artikel 33 Aw zijn al deze feiten misdrijven.