Artikel 30a Aw: Toestemming voor muziekbemiddeling

Voor het bedrijfsmatig bemiddelen in muziekauteursrecht is toestemming van de minister nodig. Bemiddelen betekent hier: namens makers van muziekwerken of hun rechtverkrijgenden overeenkomsten sluiten of uitvoeren over het in het openbaar uitvoeren of het uitzenden van hun muziek. Of dat met winstoogmerk gebeurt, maakt niet uit.

De ratio is beheersing van een markt met een natuurlijk monopolie. Wie muziek in een zaak, een café of een uitzending wil gebruiken, kan niet met duizenden componisten afzonderlijk onderhandelen; dat leidt vanzelf tot een centrale partij. Zo'n partij heeft grote macht, tegenover zowel de gebruikers als de makers. De vergunningplicht en het toezicht dat erbij hoort, zijn het tegenwicht.

Wat onder bemiddeling valt

Het tweede lid omschrijft het ruim. Het gaat om het sluiten én het uitvoeren van overeenkomsten over openbare uitvoering of uitzending via radio of televisie, in beeld, geluid of tekens, van muziekwerken of verveelvoudigingen daarvan, geheel of gedeeltelijk. Verveelvoudiging is het maken van een kopie of bewerking. Ook wie op eigen naam optreedt maar in werkelijkheid voor de makers handelt, bemiddelt in de zin van dit artikel.

Het derde lid trekt de kring iets breder: dramatisch-muzikale werken, choreografische werken en pantomimes vallen er ook onder, maar alleen als zij te horen zijn zonder te worden vertoond. Wordt een muziektheaterstuk werkelijk opgevoerd, dan valt dat buiten deze regeling; wordt alleen de muziek ervan gedraaid, dan valt het erbinnen.

Nietigheid als sanctie

Wie zonder ministeriële toestemming zulke overeenkomsten aangaat, sluit nietige contracten. Nietig betekent dat de overeenkomst geacht wordt nooit te hebben bestaan: er is geen licentie verleend, en de betaalde bedragen zijn zonder rechtsgrond betaald. Dat is een zware sanctie, maar wel een effectieve: een gebruiker die betaalt aan een niet toegelaten bemiddelaar, heeft daarmee nog steeds geen geldige toestemming en kan alsnog door de rechthebbende worden aangesproken.

Nadere regels over de toestemming worden bij algemene maatregel van bestuur gegeven. Het toezicht op de partij die de toestemming heeft, ligt bij het College van Toezicht uit de Wet toezicht collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten. Dat college kijkt onder meer naar transparantie en naar de manier waarop geld bij de makers terechtkomt.

Waar het misgaat

Een voorbeeld: een evenementenbureau biedt horecazaken een pakket aan waarin het naar eigen zeggen 'alle muziekrechten' regelt tegen een vast bedrag per maand. Het bureau heeft geen ministeriële toestemming. De contracten met de zaken zijn nietig; de zaken denken gedekt te zijn, maar draaien zonder geldige licentie muziek en lopen zelf het risico op een inbreukclaim.

• Voor gebruikers: controleer bij wie je een muzieklicentie afneemt en of die partij daadwerkelijk bevoegd is te bemiddelen. Een factuur is geen toestemming.
• Voor makers: een beheerder die niet is toegelaten, kan jouw repertoire niet rechtsgeldig licentiëren. Kijk bij het tekenen van een aansluitcontract naar de status van de organisatie.
• Voor nieuwe aanbieders: vraag de toestemming aan vóór je markt betreedt. Achteraf repareren kan niet, want de reeds gesloten overeenkomsten blijven aangetast.