Artikel 26b Aw: Te goeder trouw onderhandelen over doorgifte

Wie onderhandelt over de toestemming voor doorgifte van een werk via de kabel of langs andere weg, moet dat te goeder trouw doen. Je mag de onderhandelingen ook niet zonder geldige reden verhinderen of belemmeren. De verplichting geldt voor beide kanten van de tafel: voor de partij die het signaal wil doorgeven en voor de collectieve beheersorganisatie die de toestemming moet verlenen.

Dit is de tegenhanger van het verplichte collectieve beheer dat in artikel 26a Aw is neergelegd. Doordat de toestemming maar via één kanaal kan lopen, hebben beide partijen elkaar volledig in de tang. De doorgever kan niet uitwijken naar een andere leverancier van rechten en de organisatie kan niet uitwijken naar een andere afnemer. Zonder een gedragsnorm zou die wederzijdse afhankelijkheid uitnodigen tot machtsvertoon.

Wat de norm concreet verlangt

De wet werkt de goede trouw niet uit, maar de kern is dat je het overleg serieus moet voeren en niet mag gebruiken als drukmiddel voor iets anders. In de praktijk wordt onder meer gelet op gedrag als dit:

• Niet reageren of eindeloos uitstellen. Vergaderingen afzeggen, weken niet antwoorden of steeds nieuwe gesprekspartners opvoeren belemmert het overleg.
• Informatie achterhouden. Weigeren te onderbouwen waar een tarief op is gebaseerd, of geen inzicht geven in het aantal aansluitingen waarover het gaat, maakt een zinnig gesprek onmogelijk.
• Onderwerpen koppelen. De toestemming afhankelijk maken van een geheel andere zakelijke wens is geen onderhandelen over deze doorgifte.

- Een onhaalbare openingseis handhaven. Een eis stellen die je zelf niet kunt onderbouwen en er niets aan willen veranderen, wijst op onwil in plaats van onderhandelen.

Geen plicht om eruit te komen

Belangrijk is wat het artikel níet zegt. Er is geen verplichting om een overeenkomst te sluiten en er is geen verplichting om akkoord te gaan met het bod van de ander. Een stevig standpunt over de prijs is geen schending, zolang je er open over onderhandelt en je positie kunt uitleggen. Ook mag je een geldige reden hebben om het overleg te staken, bijvoorbeeld wanneer de wederpartij eerdere facturen structureel onbetaald laat.

Een voorbeeld: een aanbieder van een televisiepakket wil zijn distributie uitbreiden en vraagt om een licentie voor doorgifte. De beheersorganisatie stuurt een tarief zonder enige toelichting en laat vervolgens vier maanden lang alle brieven onbeantwoord, in de hoop dat de aanbieder onder tijdsdruk tekent. Dat is geen onderhandelen te goeder trouw. Andersom geldt hetzelfde voor de aanbieder die alvast begint met doorgeven en het overleg daarna traineert omdat hij toch al uitzendt.

In de praktijk

• Leg alles vast. De norm gaat over gedrag, en gedrag bewijs je met een dossier. Bevestig afspraken per brief, noteer welke stukken je hebt opgevraagd en wanneer.
• Onderbouw je standpunt. Wie zijn tarief of tegenbod met cijfers uitlegt, voldoet vrijwel automatisch aan de norm. Wie alleen een bedrag noemt, staat zwak.
• Stel een redelijke termijn. Vraag schriftelijk om een inhoudelijke reactie binnen een concrete termijn. Blijft die uit, dan is dat een aanwijzing van belemmering die je moet vastleggen; een schending staat daarmee nog niet vast, want de wederpartij kan een geldige reden voor haar stilzwijgen hebben.
• Loopt het vast, escaleer gericht. Artikel 26c Aw geeft iedere partij de mogelijkheid een beroep te doen op onafhankelijke bemiddelaars. Dat is vaak sneller en goedkoper dan een procedure over de vraag of de ander wel te goeder trouw was.