Artikel 25ca Aw: Transparantie over wat je werk opbrengt

Een maker kan pas beoordelen of hij eerlijk wordt betaald als hij weet wat er met zijn werk gebeurt. Dit artikel verplicht de partij aan wie hij exploitatiebevoegdheid heeft verleend om hem minstens eens per jaar uit zichzelf te informeren over de exploitatie, de inkomsten en de vergoeding die daaruit voortvloeit.

De informatie moet actueel, relevant en volledig zijn. Een afrekening van drie jaar oud, of een regel met alleen een eindbedrag zonder onderbouwing, voldoet niet. Tegelijk mag rekening worden gehouden met de kenmerken van de sector: wat in de uitgeverij gebruikelijk is aan detail, verschilt van wat bij audiovisuele producties of bij software haalbaar is.

Wat de opgave moet bevatten

• De exploitatiewijzen. Op welke manieren is het werk gebruikt: druk, vertoning, streaming, licenties aan derden, gebundelde uitgaven.
• De gegenereerde inkomsten. Wat het gebruik heeft opgebracht, uitgesplitst genoeg om er iets aan te hebben.

- De verschuldigde vergoeding. Hoe uit die inkomsten het bedrag voor de maker is berekend.

Als er is doorgelicentieerd

Vaak exploiteert de wederpartij niet zelf, maar geeft hij een licentie aan een ander. Beschikt hij dan niet over alle gegevens, dan moet de licentienemer de ontbrekende informatie aanleveren, op verzoek van de maker of van de wederpartij. Daarnaast kan de maker vragen wie die licentienemer eigenlijk is. Zo loopt het spoor door tot bij de partij die het werk daadwerkelijk gebruikt en kan een keten van doorgiften de transparantie niet uithollen.

Twee begrenzingen

De plicht geldt niet als de bijdrage van de maker aan het geheel niet significant is. Bij een productie waaraan tientallen mensen kort meewerken zou een volledige opgave aan iedereen onwerkbaar zijn. Toont de maker echter aan dat hij de gegevens nodig heeft om een aanvullende vergoeding op grond van artikel 25d Aw te kunnen vragen, dan moet hij ze alsnog krijgen.

De tweede begrenzing is de administratieve last. Zijn de kosten van het verzamelen van de informatie aantoonbaar onevenredig ten opzichte van wat het werk opbrengt, dan hoeft alleen te worden verstrekt wat onder de omstandigheden redelijkerwijs te verwachten is. Dat is een uitzondering die moet worden onderbouwd, geen algemene ontsnapping.

In de praktijk

• Voor de maker. Vraag de opgave schriftelijk en bewaar de reactie. Blijft die uit, dan is dat op zichzelf al een signaal dat een gesprek over de vergoeding of over opzegging nodig kan zijn.
• Voor de exploitant. Richt de administratie zo in dat een jaarlijkse opgave rolt uit het systeem in plaats van dat hij per verzoek handmatig moet worden samengesteld. Dat is goedkoper dan achteraf discussiëren.

Een voorbeeld: een tekstschrijver levert de teksten voor een reeks reisgidsen. Jarenlang hoort hij niets, tot hij de gidsen in een nieuwe editie en als luisterversie tegenkomt. Hij kan een jaaropgave vragen die ook die versies dekt, en als de uitgeverij de luisterversie door een andere onderneming laat maken, kan hij vragen wie dat is en welke inkomsten daar zijn gegenereerd.