Artikel 24 Aw: Zelf een tweede schilderij maken

Een schilder die het auteursrecht op een schilderwerk overdraagt, blijft volgens dit artikel bevoegd gelijke schilderwerken te vervaardigen, tenzij iets anders is overeengekomen.

Wanneer speelt dit

Het artikel gaat over de situatie waarin het auteursrecht is overgedragen. Dat is iets anders dan de verkoop van het doek zelf. Wie een schilderij koopt, wordt eigenaar van het exemplaar, maar verkrijgt daarmee niet het auteursrecht; daarvoor is volgens artikel 2 Aw een schriftelijke overeenkomst en een akte van levering nodig. Zolang de schilder het auteursrecht zelf houdt, heeft hij dit artikel niet nodig: dan beslist hij als rechthebbende zelf over het maken van nieuwe werken.

Alleen voor schilderwerken

De bepaling spreekt van 'eenig schilderwerk' en van het vervaardigen van 'gelijke schilderwerken'. Zij gaat dus over het opnieuw schilderen door de maker zelf: het resultaat is weer een schilderwerk dat hij met eigen hand maakt. Een andere maker dan de schilder kan zich niet op deze bepaling beroepen.

Wat de bepaling regelt

Het artikel kent de maker de bevoegdheid toe gelijke schilderwerken te vervaardigen. Wat een gelijk schilderwerk is, omschrijft de wet niet; dat hangt af van de omstandigheden. Voor het overige laat de bepaling de overdracht van het auteursrecht onverlet. De bevoegdheid komt volgens de tekst toe aan de maker van het schilderwerk.

Samenhang met artikel 2 Aw

Artikel 2, derde lid, Aw bepaalt dat een overdracht door de maker alleen de bevoegdheden omvat die uitdrukkelijk in de overeenkomst staan of die uit de aard en strekking ervan noodzakelijkerwijs voortvloeien. Dit artikel voegt daar voor schilders een specifieke regel aan toe: ook als het auteursrecht is overgedragen, blijft de bevoegdheid tot het vervaardigen van gelijke schilderwerken bij de maker, tenzij anders is afgesproken.

Regelend recht

De woorden 'tenzij anders is overeengekomen' betekenen dat de koper of opdrachtgever exclusiviteit kan bedingen, bijvoorbeeld wanneer een bedrijf een werk voor zijn ontvangstruimte laat maken en geen variant bij een ander wil zien hangen. Is niets anders afgesproken, dan houdt de schilder zijn bevoegdheid.

In de praktijk

• Voor kunstenaars — leg in de opdrachtbevestiging vast of je varianten op hetzelfde thema mag blijven maken.
• Voor opdrachtgevers — wie exclusiviteit wil, moet die afspreken; beschrijf dan concreet waar zij op ziet: het onderwerp, de serie, de periode, het gebied.

Een bedrijf laat een schilder een groot stadsgezicht maken voor de entree en koopt het auteursrecht mee. Er wordt niets over exclusiviteit afgesproken. Twee jaar later maakt dezelfde schilder een sterk vergelijkbaar stadsgezicht voor een ander kantoor. Zonder afwijkende afspraak is hij daartoe op grond van dit artikel bevoegd.

Naast dit artikel houdt de maker ook na overdracht zijn persoonlijkheidsrechten uit artikel 25 Aw, zoals het recht op naamsvermelding en het recht zich te verzetten tegen aantasting van het werk.