Artikel 16r Aw: Een vervallen schakel in de verweesdenregeling

Dit artikel is vervallen. In de huidige Auteurswet staat op deze plaats geen norm meer; het nummer blijft alleen bestaan om de nummering van de wet niet te laten schuiven. Het artikel hoorde bij de reeks bepalingen over verweesde werken, die begint bij artikel 16o Aw en die regelt wanneer erfgoedinstellingen werken mogen gebruiken waarvan de rechthebbende onvindbaar is.

Voor wie vandaag wil weten wat er mag met een werk waarvan de maker niet te achterhalen is, ligt het antwoord dus verderop: artikel 16o Aw geeft de voorwaarden, artikel 16p Aw schrijft het zorgvuldig onderzoek voor en artikel 16q Aw regelt wat er gebeurt als de rechthebbende zich alsnog meldt. Die drie samen vormen sinds het vervallen van deze bepaling het hele kader.

Wat vervallen betekent

Een vervallen artikel is iets anders dan een artikel dat nooit heeft bestaan. De bepaling heeft gegolden en kan gevolgen hebben gehad voor handelingen uit de periode dat zij van kracht was. Beoordeelt u gebruik uit die periode, dan is in beginsel het recht bepalend zoals het toen luidde, niet het recht van vandaag. Voor lopende dossiers, oude licenties en afrekeningen kan de oude tekst dus nog steeds relevant zijn.

Wilt u die oude tekst zien, raadpleeg dan een versie van de wet met de datum die voor uw zaak telt. Officiële wettenbestanden zijn per geldigheidsdatum op te vragen; de tekst zoals die op een bepaalde dag luidde, is daarmee reconstrueerbaar.

Verwijzingen die zijn blijven staan

Een praktisch probleem bij vervallen bepalingen is dat andere artikelen er nog naar kunnen verwijzen. Artikel 17 Aw verklaart bijvoorbeeld een hele reeks bepalingen over verweesde werken van overeenkomstige toepassing op bepaald gearchiveerd omroepmateriaal, en deze bepaling hoorde tot die reeks. Zo'n verwijzing naar een reeks blijft na het vervallen van een onderdeel daarvan gewoon staan, maar dat onderdeel heeft dan geen zelfstandige inhoud meer.

Dat is geen fout die u hoeft op te lossen; het is een normaal verschijnsel bij wetten die stukje bij beetje worden aangepast. Wel is het een reden om bij zo'n reeksverwijzing altijd te controleren welke onderdelen op dit moment nog werkelijk iets regelen.

Een voorbeeld

Een documentatiecentrum stelde in het verleden een collectie beschikbaar en baseerde de verantwoording daarvan mede op deze bepaling. Nu de bepaling is vervallen, moet het centrum voor doorlopend gebruik opnieuw kijken of het binnen de voorwaarden van artikel 16o Aw blijft. Voor de periode daarvoor hoeft het niets te herstellen: wat toen rechtmatig was, wordt dat achteraf niet minder door een latere wetswijziging.

In de praktijk

• Kijk naar de datum van het gebruik, niet naar de datum waarop u het beoordeelt. Dat bepaalt welke tekst geldt.
• Werk uw eigen documenten bij. Interne richtlijnen, licentiemodellen en collectieprotocollen verwijzen soms nog naar dit nummer; vervang die verwijzing door de bepaling die de kwestie nu regelt.
• Trek geen conclusie uit het lege nummer. Dat een artikel is vervallen, betekent niet dat het onderwerp vrij is geworden; meestal is het elders ondergebracht of overbodig geworden.