Artikel 15b Aw: Hergebruik van overheidspublicaties

Wat de overheid zelf openbaar maakt en waarop zij ook de rechten heeft, mag je in beginsel verder openbaar maken en verveelvoudigen zonder toestemming. Die vrijheid vervalt alleen als het auteursrecht uitdrukkelijk is voorbehouden, hetzij in het algemeen bij wet, besluit of verordening, hetzij per geval met een mededeling op of bij het werk.

De wetgever wilde dat materiaal dat de overheid zelf openbaar maakt, in beginsel verder kan worden verspreid. Waar artikel 11 Aw voor wetten, besluiten en uitspraken geen auteursrecht laat ontstaan, laat deze bepaling het auteursrecht op andere overheidswerken bestaan, maar maakt zij verdere openbaarmaking en verveelvoudiging vrij als er geen voorbehoud is gemaakt.

Wanneer geldt de vrijheid

Er moeten twee dingen samenvallen. Het werk is door of vanwege de openbare macht openbaar gemaakt, en de openbare macht is ook de maker of de rechtverkrijgende. Dat de overheid iets publiceert, is dus niet genoeg. Gebruikt een provincie in haar nieuwsbrief een foto die zij onder licentie van een persbureau heeft afgenomen, dan is de provincie van die foto geen maker of rechtverkrijgende en kan een ander de foto niet op grond van dit artikel overnemen. Bepalend is wie de rechten heeft, niet wie het stuk heeft gepubliceerd.

Het voorbehoud

Het voorbehoud kan op twee manieren worden gemaakt: generiek, bij wet, besluit of verordening voor een hele categorie werken, of concreet, met een mededeling op het werk zelf of bij de openbaarmaking. De wet eist dat het voorbehoud uitdrukkelijk is. Ontbreekt een voorbehoud, dan is verdere openbaarmaking en verveelvoudiging toegestaan.

Het bundelrecht van de maker

Ook als er geen voorbehoud is gemaakt, houdt de maker één recht in handen: alleen hij mag zijn door de overheid openbaar gemaakte werken in een bundel verenigd laten verschijnen. Een uitgever die losse stukken van dezelfde auteur samenbrengt tot een verzamelbundel, heeft daarvoor dus toestemming nodig. Los hergebruik van een enkel stuk mag, de bundeling niet.

In de praktijk

Een adviesbureau neemt de volledige tekst van een voorlichtingsbrochure van een gemeente over op zijn eigen site, als service aan klanten. Staat er geen voorbehoud in en heeft de gemeente zelf de rechten, dan mag dat. Wil hetzelfde bureau vervolgens alle brochures van dezelfde auteur samenbrengen in een uitgave, dan raakt het aan het bundelrecht van de maker.

• Voor hergebruikers: bewaar een schermafdruk of kopie van de pagina waarop je het stuk vond, zodat je later kunt laten zien dat er geen voorbehoud stond.
• Voor overheidsorganisaties: wie hergebruik wil beperken, moet het auteursrecht uitdrukkelijk voorbehouden; zonder voorbehoud is hergebruik toegestaan.
• Voor beeldmateriaal van derden: vermeld bij foto's en illustraties die je onder licentie gebruikt van wie ze zijn.

Deze bepaling gaat alleen over het auteursrecht. Andere regels, zoals privacyregels of geheimhoudingsplichten, staan hier los van.