Artikel 13a Aw: Tijdelijke kopieën in technische processen

Elk technisch proces op internet maakt onderweg kopieën: in netwerkbuffers, in caches, in het werkgeheugen van een computer. Dit artikel haalt die vluchtige kopieën uit het begrip verveelvoudiging, zodat gewoon internetverkeer niet bij elke stap toestemming van een rechthebbende vergt.

Zonder deze regel zou vrijwel iedere tussenpersoon in een netwerk permanent inbreuk maken, en zou zelfs het bekijken van een pagina een verveelvoudiging zijn. De wetgever wilde de infrastructuur vrijhouden zonder de rechthebbende iets van waarde af te nemen. Vandaar de strikte grenzen: alleen kopieën die technisch nodig zijn, meteen weer verdwijnen en op zichzelf niets waard zijn.

De voorwaarden zijn cumulatief

1. De reproductie is tijdelijk en van voorbijgaande of incidentele aard, dus zij bestaat kort en wordt in het normale verloop van het proces weer gewist.

2. Zij is een integraal en essentieel onderdeel van een technisch procédé: haal je haar weg, dan werkt het proces niet meer.

3. Het procédé heeft als enig doel doorgifte in een netwerk tussen derden door een tussenpersoon, of het mogelijk maken van rechtmatig gebruik van een werk.

4. De reproductie heeft geen zelfstandige economische waarde.

Wat er onder valt

Denk aan het bufferen van pakketjes door een netwerkbeheerder, aan tussenopslag in een cache die het laden versnelt, en aan de kopie die in het geheugen ontstaat terwijl je een pagina bekijkt of een stream afspeelt. Al die kopieën bestaan alleen om de gebruiker te laten zien wat hij mag zien, en verdwijnen daarna.

Waar de vrijstelling ophoudt

De duurzame download valt er niet onder: die blijft staan en is dus niet van voorbijgaande aard. Een tussenopslag die zelfstandig wordt geëxploiteerd, bijvoorbeeld door er een eigen archief of dienst omheen te bouwen, heeft wel economische waarde en valt er evenmin onder. En bij de tweede route, het mogelijk maken van rechtmatig gebruik, is dat gebruik zelf de sleutel: gaat het om een bron die zonder toestemming is aangeboden, dan is het gebruik niet rechtmatig en helpt dit artikel de gebruiker niet.

In de praktijk

Een hostingbedrijf zet een cacheserver neer die veelgevraagde afbeeldingen van zijn klanten tijdelijk vasthoudt om de laadtijd te verkorten. Een fotograaf stelt dat het bedrijf zijn foto's kopieert. Zolang die kopieën automatisch verlopen, alleen bestaan om de doorgifte te versnellen en niet apart worden aangeboden of hergebruikt, valt dat binnen deze vrijstelling.

• Voor dienstverleners: leg vast hoe lang je caches leven en dat ze automatisch worden geleegd. Zodra je tussenopslag een eigen functie krijgt, zoals doorzoekbaarheid of een eigen bibliotheek, verlies je de bescherming van dit artikel.
• Voor gebruikers: streamen uit een duidelijk illegale bron is niet gedekt; de vrijstelling veronderstelt rechtmatig gebruik.
• Voor rechthebbenden: richt je op de duurzame kopie en op wie de content daadwerkelijk aanbiedt; het aanspreken van een puur technische schakel loopt meestal op deze bepaling stuk.