- Onder de openbaarmaking van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt mede verstaan: 1°. de openbaarmaking van eene verveelvoudiging van het geheel of een gedeelte van het werk; 2°. de verbreiding van het geheel of een gedeelte van het werk of van eene verveelvoudiging daarvan, zoolang het niet in druk verschenen is; 3°. het verhuren of uitlenen van het geheel of een gedeelte van een exemplaar van het werk met uitzondering van bouwwerken en werken van toegepaste kunst, of van een verveelvoudiging daarvan die door de rechthebbende of met zijn toestemming in het verkeer is gebracht; 4°. de voordracht, op- of uitvoering of voorstelling in het openbaar van het geheel of een gedeelte van het werk of van eene verveelvoudiging daarvan; 5°. het uitzenden van een in een radio- of televisieprogramma opgenomen werk door middel van een satelliet of een andere zender of een omroepnetwerk als bedoeld in artikel 1.1 van de Mediawet 2008; 6°. de openbaarmaking door middel van doorgifte van een werk via de kabel of langs andere weg; 7°. de beschikbaarstelling voor het publiek van het werk, per draad of draadloos, op zodanige wijze dat de leden van het publiek op een door hen gekozen individuele plaats en tijd toegang hebben tot het werk.
- Onder verhuren als bedoeld in het eerste lid, onder 3°, wordt verstaan het voor een beperkte tijd en tegen een direct of indirect economisch of commercieel voordeel voor gebruik ter beschikking stellen.
- Onder uitlenen als bedoeld in het eerste lid, onder 3°, wordt verstaan het voor een beperkte tijd en zonder direct of indirect economisch of commercieel voordeel voor gebruik ter beschikking stellen door voor het publiek toegankelijke instellingen.
- Onder een voordracht, op- of uitvoering of voorstelling in het openbaar wordt mede begrepen die in besloten kring, tenzij deze zich beperkt tot de familie-, vrienden- of daaraan gelijk te stellen kring, en voor de toegang tot de voordracht, op- of uitvoering of voorstelling geen betaling, in welke vorm ook, geschiedt. Hetzelfde geldt voor een tentoonstelling.
- Onder een voordracht, op- of uitvoering of voorstelling in het openbaar wordt niet begrepen die welke uitsluitend dient tot het onderwijs dat vanwege de overheid of vanwege een rechtspersoon zonder winstoogmerk wordt gegeven, voor zover de voordracht, op- of uitvoering of voorstelling deel uitmaakt van het schoolwerkplan of leerplan voor zover van toepassing, of tot een wetenschappelijk doel. De eerste volzin is mede van toepassing op het digitale gebruik ter toelichting bij het vorenbedoeld onderwijs dat plaatsvindt onder verantwoordelijkheid van een onderwijsinstelling door middel van een beveiligde elektronische omgeving die alleen toegankelijk is voor de leerlingen of studenten en het onderwijzend personeel van de onderwijsinstelling, mits: 1°. het gebruik gelijktijdig met de voordracht, op- of uitvoering of voorstelling plaatsvindt; 2°. het gebruik, met inbegrip van de handelingen tot reproductie die voor de openbaarmaking noodzakelijk zijn, wordt gerechtvaardigd voor het te bereiken niet-commerciële doel; en 3°. de bron, waaronder de naam van de maker, wordt vermeld, tenzij dit niet mogelijk blijkt.
- Als afzonderlijke openbaarmaking wordt niet beschouwd de gelijktijdige uitzending van een in een radio- of televisieprogramma opgenomen werk door hetzelfde organisme dat dat programma oorspronkelijk uitzendt.
- Onder het uitzenden van een in een radio- of televisieprogramma opgenomen werk door middel van een satelliet wordt verstaan de handeling waarbij de programmadragende signalen voor ontvangst door het publiek onder controle en verantwoordelijkheid van de omroeporganisatie worden ingevoerd in een ononderbroken mededelingenketen die naar de satelliet en terug naar de aarde voert. Indien de programmadragende signalen in gecodeerde vorm worden uitgezonden, is er sprake van het uitzenden van een in een radio- of televisieprogramma opgenomen werk door middel van een satelliet, indien de middelen voor het decoderen van de uitzending door of met toestemming van de omroeporganisatie ter beschikking van het publiek worden gesteld.
- Onder de doorgifte van een werk via de kabel wordt verstaan de gelijktijdige, ongewijzigde en integrale doorgifte, door middel van een kabel- of microgolfsysteem, aan het publiek, van een oorspronkelijke uitzending, al dan niet via de ether, ook per satelliet, van een in een radio- of televisieprogramma opgenomen werk die voor ontvangst door het publiek bestemd is, ongeacht de wijze waarop degene die de doorgifte verzorgt de programmadragende signalen van de omroeporganisatie ten behoeve van de doorgifte verkrijgt.
- Onder de doorgifte van een werk langs andere weg wordt verstaan de gelijktijdige, ongewijzigde en integrale doorgifte, anders dan de doorgifte via de kabel, bedoeld in het achtste lid, van een oorspronkelijke uitzending, per draad of via de ether, met inbegrip van satellietuitzending, met uitzondering van een online uitzending, van een in een radio- of televisieprogramma opgenomen werk, die voor het publiek bestemd is, ongeacht de wijze waarop degene die de doorgifte verzorgt de programmadragende signalen van de omroeporganisatie ten behoeve van de doorgifte verkrijgt. Indien een internettoegangsdienst als bedoeld in Verordening (EU) 2015/2120 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 tot vaststelling van maatregelen betreffende open- internettoegang en tot wijziging van Richtlijn 2002/22/EG inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische-communicatienetwerken en -diensten en Verordening (EU) nr. 531/2012 betreffende roaming op openbare mobiele communicatienetwerken binnen de Unie (PbEU 2015, L 310) de doorgifte verzorgt, is alleen sprake van de doorgifte van een werk langs andere weg als het een beveiligde doorgifte betreft die geschiedt aan daartoe geautoriseerde gebruikers.
←
Terug 11 · Vrij gebruik van wetten en overheidsbesluiten
Verder 12a · Onopgeefbare vergoeding bij verhuur
→
Artikel 12 Aw: Wanneer maak je een werk openbaar
Wanneer maak je een werk openbaar
Wettekst
Toelichting
Dit artikel vult het begrip openbaarmaking uit artikel 1 Aw in. Het somt op wat in elk geval als openbaar maken geldt: het verspreiden van exemplaren, het verhuren of uitlenen daarvan, het uitvoeren of vertonen in het openbaar, het uitzenden via ether, satelliet of kabel, het doorgeven van een uitzending en het online beschikbaar stellen van een werk.
De rode draad is dat het werk buiten de privésfeer bij een publiek terechtkomt. Wie zo'n handeling verricht zonder toestemming van de rechthebbende, pleegt inbreuk, tenzij een wettelijke beperking van toepassing is.
Online beschikbaar stellen
De belangrijkste moderne vorm is de beschikbaarstelling waarbij het publiek zelf kiest waar en wanneer het toegang krijgt. Daaronder valt alles wat op verzoek wordt opgevraagd: een video op een platform, een pdf in een besloten portaal, een muziekbestand in een streamingdienst. Bepalend is dat het werk voor een publiek toegankelijk is, niet of iemand er daadwerkelijk op klikt.
Verhuren en uitlenen
Het exemplaar dat met toestemming in het verkeer is gebracht, mag doorverkocht worden, maar verhuren en uitlenen blijven aparte handelingen die onder het openbaarmakingsrecht vallen. Verhuren is het tijdelijk ter beschikking stellen tegen een direct of indirect economisch voordeel; uitlenen is hetzelfde zonder dat voordeel en door instellingen die voor het publiek toegankelijk zijn. Bouwwerken en werken van toegepaste kunst zijn hiervan uitgezonderd.
Openbaar, besloten of in de klas
Ook een uitvoering of vertoning in besloten kring telt mee, tenzij die zich beperkt tot familie, vrienden of een daarmee gelijk te stellen kring en er voor de toegang niets wordt betaald. Beide voorwaarden moeten vervuld zijn. Een verjaardag in huiselijke kring valt er dus buiten, maar een filmavond voor de leden van een grote vereniging met entree niet. Dezelfde maatstaf geldt voor tentoonstellingen.
Een uitvoering die uitsluitend dient voor onderwijs dat door de overheid of door een instelling zonder winstoogmerk wordt gegeven, geldt niet als openbaarmaking, voor zover zij binnen het lesprogramma past. Datzelfde geldt voor wetenschappelijke doeleinden. Voor digitaal gebruik ter toelichting bij dat onderwijs gelden extra voorwaarden: het moet gelijktijdig gebeuren, in een beveiligde omgeving die alleen voor de eigen leerlingen, studenten en docenten toegankelijk is, gerechtvaardigd zijn voor het niet-commerciële doel, en de bron met de naam van de maker moet worden vermeld waar dat kan.
Uitzending en doorgifte
Voor omroep gelden aparte begrippen. Bij satellietuitzending gaat het om het invoeren van de programmadragende signalen in een ononderbroken keten onder verantwoordelijkheid van de omroeporganisatie; bij gecodeerde uitzending telt of de decodeermiddelen met haar toestemming aan het publiek beschikbaar komen. Doorgifte via de kabel of langs andere weg is de gelijktijdige, ongewijzigde en integrale doorgifte van een oorspronkelijke uitzending, en is een eigen openbaarmaking naast die uitzending. Zendt de omroeporganisatie haar eigen programma tegelijk zelf uit, dan is dat geen afzonderlijke openbaarmaking.
Een kapsalon zet in de wachtruimte de hele dag een radiozender op. Dat is een uitvoering in het openbaar, want de klanten vormen geen familie- of vriendenkring, en dus is toestemming nodig, ook al betaalt niemand entree. Zet dezelfde ondernemer een opgenomen les over kleurtechniek online, zo dat iedere belangstellende die op een zelfgekozen moment en plaats kan bekijken, dan stelt zij het werk aan het publiek beschikbaar en is opnieuw toestemming vereist. Deelt zij die opname alleen in een afgeschermde omgeving met een handvol vaste medewerkers, dan is juist de vraag of daarmee een publiek wordt bereikt.
In de praktijk
- Voor gebruikers: loop de opsomming langs voordat je iets inzet; verspreiden, vertonen, uitzenden en online plaatsen zijn afzonderlijke handelingen die elk hun eigen toestemming vragen.
- Voor rechthebbenden: omschrijf in licenties per kanaal wat is toegestaan, want een licentie voor uitzending dekt de online beschikbaarstelling niet vanzelf.
- Voor onderwijsinstellingen: leg vast dat de omgeving beveiligd is en dat bronnen worden vermeld; zonder die voorwaarden vervalt de uitzondering.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Is muziek uit de radio in een café een openbaarmaking?
De Hoge Raad vernietigt het vonnis van de rechtbank. Wie in een voor het publiek toegankelijke gelegenheid een radio-ontvangtoestel met luidspreker aanzet, waardoor daar een muziekwerk klinkt, brengt dat werk daarmee in het openbaar ten gehore en voert het dus uit in de zin van art. 12 Aw. Dat het werk alleen te horen was omdat een radiostation het uitzond, staat daaraan niet in de weg: die uitzending stelt immers iedereen in de gelegenheid het werk met een geschikt toestel te laten klinken. De toestemming van de rechthebbende voor de uitzending omvat niet ook de toestemming voor derden om het werk via een ontvangtoestel ten gehore van het publiek te brengen.
-
Wanneer geldt een groep als besloten kring?
De Hoge Raad verwerpt het beroep, maar geeft het hof wel ongelijk over de uitleg van de wet. Onder een met een familie- of vriendenkring gelijk te stellen kring in de zin van art. 12 Aw moet worden verstaan een groep personen tussen wie banden van persoonlijke aard bestaan die nauwelijks minder hecht zijn dan familiebanden en banden van vriendschap. Het woord kring doelt dus op de band tussen de personen en niet op de plaats waar de uitvoering gebeurt. Omdat wat over de bewoners van de bejaardenhuizen en hun onderlinge banden was gesteld die conclusie niet rechtvaardigt, leidt de gegronde klacht niet tot vernietiging.
-
Is muziek die iemand voor zichzelf opzet openbaarmaking?
De Hoge Raad verwerpt het beroep en begrenst het begrip openbaarmaking. Wie uitsluitend ten eigen genoegen muziek ten gehore brengt, maakt die muziek alleen dan openbaar in de zin van de Auteurswet als hij er een beroeps- of bedrijfsbelang of een soortgelijk belang bij heeft dat ook anderen dan hij zelf kunnen meeluisteren. Dat de wetgever de beslotenheid van de kring op zichzelf niet genoeg vond om een uitvoering buiten het begrip openbaarmaking te houden, betekent niet dat ieder laten klinken van muziek dat ook voor anderen hoorbaar is openbaarmaking oplevert. Omdat niet was gesteld dat de werkneemster zo'n belang had, handelde zij niet in strijd met de wet en rustte op haar werkgeefster ook geen zorgvuldigheidsplicht om haar het laten spelen van de radio te verbieden.
-
Hoe verhoudt openbaarmaking zich tot mededeling aan het publiek?
De Hoge Raad verwerpt het beroep en legt art. 12 Aw richtlijnconform uit. Bij de implementatie van de auteursrechtrichtlijn vond Nederland aanpassing van art. 12 Aw niet nodig, omdat de in de richtlijn bedoelde handelingen al door dat artikel werden bestreken. Daaruit volgt dat het begrip openbaarmaking van art. 12 Aw ten minste moet beantwoorden aan het begrip mededeling aan het publiek uit de richtlijn, en dat de invulling die het Hof van Justitie aan dat begrip geeft tevens de minimale reikwijdte van art. 12 Aw bepaalt. Onder openbaarmaking vallen daarom geen bekendmakingen aan personen of groepen die niet tot het publiek in de zin van de richtlijn behoren.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.