- Van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, hetwelk bestaat uit afzonderlijke werken van twee of meer personen, wordt, onverminderd het auteursrecht op ieder werk afzonderlijk, als de maker aangemerkt degene, onder wiens leiding en toezicht het gansche werk is tot stand gebracht, of bij gebreke van dien, degene, die de verschillende werken verzameld heeft.
- Als inbreuk op het auteursrecht op het gansche werk wordt beschouwd het verveelvoudigen of openbaar maken van eenig daarin opgenomen afzonderlijk werk, waarop auteursrecht bestaat, door een ander dan den maker daarvan of diens rechtverkrijgenden.
- Is zulk een afzonderlijk werk niet te voren openbaar gemaakt, dan wordt, tenzij tusschen partijen anders is overeengekomen, als inbreuk op het auteursrecht op het gansche werk beschouwd het verveelvoudigen of openbaar maken van dat afzonderlijk werk door den maker daarvan of diens rechtverkrijgenden, indien daarbij niet het werk vermeld wordt, waarvan het deel uitmaakt.
←
Terug 4 · Wie geldt als maker: het naamsvermoeden
Verder 6 · Werk gemaakt onder leiding en toezicht
→
Artikel 5 Aw: Auteursrecht op een verzamelwerk
Auteursrecht op een verzamelwerk
Wettekst
Toelichting
Dit artikel gaat over werken die uit afzonderlijke bijdragen van twee of meer personen bestaan: een bundel, een tijdschrift, een catalogus, een liedbundel of een tentoonstellingsboek. Als maker van het geheel geldt degene onder wiens leiding en toezicht het is gemaakt, en bij gebreke daarvan degene die de bijdragen heeft verzameld.
Er ontstaan zo twee lagen bescherming naast elkaar. De samensteller heeft een recht op het geheel, omdat in de selectie en de ordening eigen creatieve keuzes zitten. Elke auteur houdt daarnaast gewoon het auteursrecht op zijn eigen bijdrage. Wie iets met het materiaal wil, moet dus vaak bij twee partijen zijn.
Wie is maker van het geheel
De wet kijkt eerst naar leiding en toezicht: de redacteur of samensteller die bepaalt wat erin komt, in welke volgorde en in welke vorm. Ontbreekt zo iemand, dan valt het makerschap toe aan degene die het materiaal feitelijk bijeen heeft gebracht. Dat recht ziet op het samenstel, niet op de afzonderlijke teksten of beelden.
Een losse bijdrage overnemen raakt het geheel
Wie een enkele bijdrage uit het verzamelwerk verveelvoudigt of openbaar maakt zonder toestemming van de auteur daarvan, maakt volgens dit artikel ook inbreuk op het auteursrecht op het geheel. De samensteller kan dus zelf optreden, ook al is niet de hele bundel gekopieerd. Dat is nuttig, want vaak is de samensteller de partij die de exploitatie beheert.
De auteur van een nog niet gepubliceerde bijdrage
Was een bijdrage nog niet eerder openbaar gemaakt, dan mag zelfs de auteur van die bijdrage haar niet zonder meer los uitbrengen: doet hij dat zonder te vermelden uit welk werk zij afkomstig is, dan geldt dat als inbreuk op het recht op het geheel. Partijen mogen daarvan wel afwijken in hun afspraken. De ratio is dat de samensteller de primeur en de samenhang van zijn uitgave beschermd wil zien.
Een museum stelt een catalogus samen met essays van tien verschillende schrijvers. Een reisblad neemt een van die essays integraal over. Zowel de schrijver als het museum kan daartegen optreden. Publiceert diezelfde schrijver zijn essay kort na verschijning op zijn eigen blog zonder te vermelden dat het uit de catalogus komt, dan handelt hij in strijd met dit artikel, tenzij het museum hem die ruimte contractueel had gegeven.
In de praktijk
- Voor samenstellers: maak per bijdrage schriftelijk afspraken over exclusiviteit, hergebruik en de termijn waarbinnen de auteur zijn tekst elders mag plaatsen.
- Voor auteurs van bijdragen: vraag vooraf of je je eigen tekst mag hergebruiken en vermeld bij hergebruik altijd de bron; die vermelding is hier geen beleefdheid maar een wettelijke voorwaarde.
- Voor gebruikers: toestemming van de uitgever van een bundel dekt niet automatisch de rechten van de individuele auteurs, en omgekeerd.
Artikel 10 Aw bepaalt afzonderlijk dat verzamelingen van werken of gegevens als zelfstandig werk beschermd kunnen zijn; dit artikel vult dat aan door aan te wijzen wie in zo'n verzamelwerk als maker geldt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Gaat het recht op een verzamelwerk voor?
De Hoge Raad vernietigt het vonnis van de rechtbank. De rechtbank had aangenomen dat wie maker van een verzamelwerk is — hier een geluidsfilm — dat werk al om die reden in het openbaar mag uitvoeren en door anderen mag laten uitvoeren, ongeacht of de componist zijn auteursrecht op de daarin opgenomen muziek eerder geldig had overgedragen. Daarmee is art. 5 lid 1 Aw geschonden, dat in verband met art. 1 Aw het auteursrecht van de maker van het verzamelwerk erkent, maar uitdrukkelijk onverminderd het auteursrecht op ieder afzonderlijk werk. De rechtbank mocht daarom niet onbeslist laten of de componist zijn rechten op die compositie al had overgedragen en kon overdragen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.