Boek 4 Artikel 168 (4:168 BW)

Een bewind beperkt wat de rechthebbende mag doen, maar dat mag niet ten koste gaan van iemand die van het bewind niets kon weten. Dit artikel beschermt die wederpartij. Verrichtte de rechthebbende een handeling waartoe hij door het bewind niet bevoegd was, of was de handeling tot hem gericht, dan is zij toch geldig als de wederpartij het bewind niet kende en ook niet behoorde te kennen. Wie wel op de hoogte was of had moeten zijn, wordt niet beschermd.

Kennen of behoren te kennen

Het gaat niet alleen om wat iemand wist, maar ook om wat hij had moeten weten. Artikel 4:160 BW schrijft inschrijving van het bewind voor in de openbare registers, het aandeelhoudersregister of het handelsregister, afhankelijk van het goed. Of een wederpartij het bewind behoorde te kennen, hangt af van de omstandigheden; een inschrijving in het register dat bij het goed hoort, speelt daarbij een belangrijke rol. Bij goederen waarvoor geen register bestaat, valt die aanwijzing weg.

De grens bij vervreemding en bezwaring

De bescherming gaat ver, maar niet zo ver dat het bewind wordt uitgehold. Ook als de rechtshandeling geldig is, kan er geen veroordeling volgen tot nakoming van een verbintenis om een onder bewind staand goed over te dragen of te bezwaren. De wederpartij houdt dus een geldige overeenkomst, maar zij kan niet afdwingen dat het huis wordt geleverd of dat er een hypotheek op wordt gevestigd.

De latere verkrijger te goeder trouw

Het tweede lid kijkt een schakel verder. Was de beschikking door de rechthebbende ongeldig vanwege het bewind, dan staat dat bij bepaalde goederen niet in de weg aan de geldigheid van een latere overdracht, als de derde verkrijger te goeder trouw is. Hetzelfde geldt voor het vestigen, overdragen en prijsgeven van een beperkt recht op zo'n goed. Het gaat om de goederen bedoeld in artikel 3:88 BW, dus registergoederen, rechten op naam en andere goederen waarop artikel 3:86 BW niet van toepassing is, en de gedachte is dezelfde: het handelsverkeer moet kunnen doorlopen.

Een rechthebbende heeft een klassieke sportwagen geërfd die onder bewind staat. Zonder de bewindvoerder erbij te betrekken verkoopt hij de auto aan een liefhebber uit een andere provincie, die geen enkele aanwijzing had dat er een bewind was. De koop is geldig. Toch kan de koper niet via de rechter afdwingen dat de auto aan hem wordt geleverd.

In de praktijk

Bij zaken met iemand van wie het vermogen mogelijk onder bewind staat, geeft het register dat bij het goed hoort uitsluitsel; wie had kunnen kijken, staat zwakker als hij zich op onwetendheid beroept. Een bewindvoerder die het bewind laat inschrijven, beperkt de ruimte voor een geslaagd beroep op onbekendheid. Voor een rechthebbende geldt dat een overeenkomst die hij onbevoegd sluit, geldig kan zijn als de wederpartij het bewind niet kende en niet behoorde te kennen.