Boek 4 Artikel 227 (4:227 BW)

De nalatenschap is tot de verdeling een gemeenschap van de erfgenamen samen. Dit artikel bepaalt welke regels voor die verdeling gelden. Het verwijst eerst naar de algemene regeling die voor de verdeling van elke gemeenschap geldt, en voegt daar de bijzondere bepalingen van deze afdeling aan toe.

Twee lagen regels

De basis staat in de algemene regeling van de gemeenschap in Boek 3. Daaruit volgt onder meer dat alle deelgenoten aan een verdeling moeten meewerken, dat zij samen kunnen afspreken hoe zij verdelen, en dat de rechter de verdeling kan vaststellen als zij er niet uitkomen. Die regels gelden onverminderd. Daarbovenop komen de bepalingen van deze afdeling, die typisch erfrechtelijke onderwerpen regelen: het toerekenen van schulden van een erfgenaam op zijn aandeel, en de inbreng van giften die de erflater bij leven heeft gedaan.

Wat de erfrechtelijke laag toevoegt

• Toerekening van schulden. Wat een erfgenaam aan de erflater schuldig was, kan op zijn aandeel worden toegerekend; artikel 4:228 BW werkt dat uit.
• Inbreng van giften. Heeft de erflater dat voorgeschreven, dan telt de waarde van een gift mee bij de verdeling; artikel 4:229 BW bevat de hoofdregel.
• Plaatsvervulling en gehuwde begiftigden. De artikelen 4:230 en 4:231 BW regelen hoe de inbreng uitpakt als kinderen in de plaats van hun ouder komen of als de begiftigde in gemeenschap van goederen is gehuwd.

Een voorbeeld. Vier kinderen erven van hun moeder een woning, een spaarrekening en een auto. Er zijn geen schulden meer. Zij spreken samen af wie de auto krijgt en verkopen de woning. Bij het opstellen van de verdeling brengt een van hen naar voren dat zijn zus jaren geleden een schenking kreeg waarvoor de moeder inbreng had voorgeschreven. Die inbreng hoort dan in de berekening thuis, naast de gewone regels over verdeling.

In de praktijk

Een overzicht vóór de verdeling van wat er is, wat er nog aan schulden openstaat en welke bijzondere posten er tussen de erfgenamen spelen aan schulden en giften, maakt zichtbaar waar de verschillen tussen de erfgenamen werkelijk zitten. Komen de erfgenamen er samen niet uit, dan kan een notaris de verdeling begeleiden of kan de rechter haar vaststellen. Een boedel die lang onverdeeld blijft, brengt doorlopende kosten en beheerlasten mee.