Boek 4 Artikel 175 (4:175 BW)

Een bewind beschermt vermogen niet alleen tegen onhandig beheer, maar ook tegen schuldeisers. Dit artikel wijst namelijk aan welke schulden zich zolang het bewind loopt op het bewindsvermogen kunnen verhalen, en dat is een korte lijst. Andere schuldeisers van de rechthebbende komen er in beginsel niet aan. Die afscherming geldt wel alleen als het bewind in zijn belang is ingesteld: dient het uitsluitend een ander of een gemeenschappelijk belang, dan opent artikel 4:176 BW het verhaal ook voor andere schulden, zij het uitsluitend onder de last van het bewind. Dat maakt het testamentair bewind tot een werkzaam middel voor een erflater die weet dat zijn kind schulden heeft.

De schulden waarvoor verhaal wel mogelijk is

• Schulden van de nalatenschap, voor zover die ten laste van deze goederen kunnen worden gebracht.
• Schulden die de goederen zelf betreffen, zoals onderhoud, lasten en verzekering van het onder bewind staande pand.
• Schulden uit handelingen die de rechthebbende bevoegd verrichtte, dus binnen de ruimte die de artikelen 4:166 en 4:167 BW hem laten.
• Schulden uit handelingen die ondanks onbevoegdheid geldig zijn omdat de wederpartij het bewind niet kende en het ook niet hoefde te kennen, tenzij de bewindvoerder ander vermogen van de rechthebbende aanwijst dat verhaal biedt.

- Schulden waarvoor de rechthebbende aansprakelijk is wegens gedragingen van de bewindvoerder, zoals artikel 4:174 BW bepaalt.

Verhaal blijft mogelijk na overgang

Voor die laatste categorie geldt iets bijzonders. Zijn de goederen onder de last van het bewind overgegaan op een andere rechthebbende, dan kunnen zij daarna nog steeds voor die schulden worden uitgewonnen. Anders zou een schuldeiser met lege handen staan zodra het vermogen doorschuift naar de volgende in de rij, terwijl de schuld juist uit het beheer van datzelfde vermogen is ontstaan.

Met of zonder het bewind

Het derde lid regelt wat de koper op een executieverkoop krijgt. In beginsel worden de goederen vrij van het bewind uitgewonnen: de koper krijgt ze zonder de beperking. Anders is het wanneer het bewind uitsluitend of mede in het belang van een ander dan de rechthebbende is ingesteld, of in een gemeenschappelijk belang; dan blijft de bescherming in stand. De reden is duidelijk: een derde mag niet de dupe worden van schulden van de rechthebbende.

Een zoon met grote schulden erft een pand dat onder bewind staat. Zijn schuldeisers uit een eerdere onderneming kunnen dat pand niet uitwinnen; hun vorderingen staan niet op de lijst. De aannemer die in opdracht van de bewindvoerder het dak heeft vervangen, kan dat wel, want zijn vordering betreft de goederen zelf.

In de praktijk

Bent u rechthebbende met schulden, ga er dan niet van uit dat een bewind alles afdekt: schulden die de goederen betreffen en schulden uit uw eigen bevoegde handelingen blijven verhaalbaar. Bent u schuldeiser, kijk dan eerst of uw vordering onder een van de categorieën valt voordat u beslag legt op een onder bewind staand goed. Bent u bewindvoerder, maak dan bij het aangaan van verplichtingen duidelijk dat u voor het bewindsvermogen handelt, en wijs zo nodig ander vermogen aan wanneer dat het bewindsvermogen beschermt.