Boek 4 Artikel 172 (4:172 BW)

Als de bewindvoerder zijn taak uitoefent, moet hij naar buiten toe kunnen handelen. Dit artikel geeft hem daarvoor twee wegen: hij kan de rechthebbende vertegenwoordigen, dus in diens naam optreden, of hij kan in eigen naam handelen ten behoeve van de rechthebbende. Dat geldt voor alles wat hij zelf doet; het speelt niet wanneer zijn rol beperkt blijft tot het geven van medewerking of toestemming aan een handeling van de rechthebbende zelf.

Twee manieren van optreden

• In naam van de rechthebbende: de rechthebbende is partij bij de overeenkomst; de bewindvoerder zet zijn handtekening namens hem.

- In eigen naam voor de rechthebbende: de bewindvoerder is zelf partij, maar handelt voor rekening van het onder bewind staande vermogen.

Wat de wederpartij mag verwachten

Bij vertegenwoordiging gelden de algemene regels over volmacht en vertegenwoordiging uit Boek 3 overeenkomstig voor de rechten en verplichtingen van de wederpartij. Belangrijker nog is de bescherming die het tweede lid toevoegt: regels die de bevoegdheid van de bewindvoerder betreffen en feiten die voor het oordeel over die bevoegdheid van belang zijn, kunnen niet aan de wederpartij worden tegengeworpen als zij die niet kende en ook niet hoefde te kennen. Wie te goeder trouw met de bewindvoerder zaken doet, wordt dus niet verrast door een beperking uit een testament dat hij nooit heeft gezien.

Waarom dat nodig is

De bevoegdheden van een bewindvoerder kunnen bij uiterste wil ruimer of beperkter zijn gemaakt, en soms is toestemming van de rechthebbende of van een ander vereist. Een aannemer of een bank kan dat niet controleren. Zou elke interne beperking tegen hen werken, dan zou niemand nog met een bewindvoerder in zee gaan en zou het bewind het vermogen juist schaden. Tegelijk blijft de bewindvoerder intern aansprakelijk als hij buiten zijn boekje gaat.

Een bewindvoerder sluit namens de rechthebbende een onderhoudscontract voor een verhuurd pand. In het testament staat dat hij voor uitgaven boven een bepaald bedrag overleg moet voeren. De aannemer weet daar niets van en hoefde dat ook niet te weten; het contract bindt. De bewindvoerder kan er intern wel op worden aangesproken.

In de praktijk

Bent u bewindvoerder, maak dan bij elke handeling duidelijk in welke hoedanigheid u optreedt en leg dat vast in het contract; onduidelijkheid daarover leidt tot discussie over wie partij is. Houd u aan uw interne beperkingen, want de bescherming van de wederpartij ontslaat u niet van verantwoording. Bent u wederpartij, vraag dan naar de titel waaruit de bevoegdheid blijkt, maar weet dat u niet elke interne regel hoeft te kennen. Bent u rechthebbende, dan bent u gebonden aan wat de bewindvoerder binnen zijn taak in uw naam doet; artikel 4:174 BW werkt dat uit voor de schulden die daaruit ontstaan. Treedt hij in eigen naam voor u op, dan is hij zelf partij en is hij het die jegens de wederpartij gebonden is.