Boek 4 Artikel 159 (4:159 BW)

Een bewindvoerder werkt niet gratis. Heeft de erflater over de beloning niets geregeld, dan komt de bewindvoerder per jaar een procent toe van de waarde van het onder bewind staande vermogen aan het einde van dat jaar. Zijn er meer bewindvoerders, dan is dat één procent voor hen samen. De maatstaf is dus het vermogen zoals het er aan het eind van het jaar bij staat; groeit het, dan groeit de beloning mee, en krimpt het, dan daalt zij.

Het testament gaat voor

De wettelijke beloning geldt alleen als de uiterste wil niets anders regelt. De erflater kan de beloning op een andere leest schoeien, bijvoorbeeld door haar te koppelen aan de jaarlijkse opbrengst in plaats van aan de waarde, door een maximum te noemen, of door te bepalen dat de bewindvoerder onbezoldigd optreedt. Wie zo'n functie op zich neemt, kan dus het best eerst nagaan wat het testament hierover zegt.

Meer bewindvoerders, één beloning

Zijn er twee of meer bewindvoerders en zegt het testament niets over de verdeling van hun beloning, dan krijgt ieder van hen een gelijk deel. Zij kunnen samen iets anders afspreken, en de kantonrechter kan het anders bepalen. De wet geeft geen maatstaf voor zo'n afwijkende verdeling. Dezelfde regel werkt door bij de beloning van de executeur.

Aanpassing bij onvoorziene omstandigheden

Loopt het anders dan bij de instelling was te voorzien, dan kan de kantonrechter de beloning anders regelen dan het testament of de wet aangeeft, voor bepaalde of onbepaalde tijd. Hij kan dat ambtshalve doen of op verzoek van de bewindvoerder, van de rechthebbende of van iemand in wiens belang het bewind is ingesteld. Zo kan de beloning omhoog als het beheer onverwacht zwaar wordt, en omlaag als er nauwelijks werk aan blijkt te zitten.

Een bewindvoerder beheert een erfdeel van bescheiden omvang, maar raakt jarenlang verwikkeld in een procedure over een onderneming die tot het vermogen behoort. Het vaste percentage staat in geen verhouding tot het werk. Hij kan de kantonrechter vragen de beloning voor die periode anders vast te stellen; omgekeerd kan de rechthebbende dat vragen als de bewindvoerder nauwelijks iets te doen heeft.

In de praktijk

Bent u bewindvoerder, bereken uw beloning dan zichtbaar en neem haar op in uw rekening en verantwoording, zodat de rechthebbende kan nagaan wat u zich hebt toegekend. Houd bij hoe u de waarde van het vermogen aan het eind van het jaar hebt vastgesteld, want dat bedrag bepaalt de hoogte van de wettelijke beloning. Bent u rechthebbende, controleer dan of het testament een eigen regeling bevat, want die gaat voor de wettelijke. Wilt u de beloning laten aanpassen, dan kunt u een verzoek doen aan de kantonrechter; het derde lid noemt de grond waarop en de personen door wie dat kan.