Boek 4 Artikel 156 (4:156 BW)

Een bewind kan mede zijn ingesteld voor iemand die op dat moment nog niet aanwijsbaar is. Denk aan de nog niet geboren kinderen van de rechthebbende, of aan degene die het vermogen pas krijgt als een voorwaarde in vervulling gaat en die nu nog niet vaststaat. Zo iemand kan niets vinden en nergens toestemming voor geven. Dit artikel lost dat op door hem, zolang onbekend is wie hij is, te behandelen als iemand die niet in staat is zijn wil te bepalen.

Wat die gelijkstelling doet

Binnen de regels over het testamentair bewind komt op meer plaatsen de vraag terug of een belanghebbende instemt of gehoord wordt. Kan iemand zijn wil niet bepalen, dan voorziet de wet daarin met een andere route, meestal via de kantonrechter of via de bewindvoerder. Door de onbekende belanghebbende in die categorie te plaatsen, kan het bewind gewoon doorlopen: er hoeft niet te worden gewacht op een persoon die zich misschien pas over jaren aandient.

Waarom het belang toch beschermd blijft

De gelijkstelling betekent niet dat het belang van die onbekende wordt genegeerd. Integendeel: juist omdat hij zich niet kan uiten, is het toezicht van de kantonrechter en de zorgplicht van de bewindvoerder er om hem te beschermen. De bewindvoerder moet het vermogen beheren met het oog op alle belangen die het bewind dient, ook die van iemand die vandaag nog niet bestaat of nog niet bekend is. Rekening en verantwoording wordt in zulke gevallen aan de kantonrechter afgelegd.

Wanneer het speelt

• De voorwaardelijke making: pas bij vervulling van de voorwaarde blijkt wie het goed krijgt.
• Een nog niet bestaande generatie: het bewind dient mede het belang van kinderen die er nog niet zijn.
• Een nog niet vastgestelde kring: de erflater omschrijft de belanghebbenden met een criterium waaraan pas later iemand voldoet.

Een erflater stelt een woning onder bewind, met de bepaling dat zijn dochter er mag wonen en dat het huis later toekomt aan haar kinderen. Die kinderen zijn er nog niet. Zolang niet vaststaat wie zij zijn, worden zij behandeld als personen die hun wil niet kunnen bepalen; de bewindvoerder handelt en de kantonrechter houdt toezicht, zodat het huis er straks nog is.

In de praktijk

Bent u bewindvoerder in zo'n situatie, ga dan niet af op de wensen van alleen de zichtbare belanghebbende; u beheert mede voor iemand die zich nog niet kan melden, en dat vraagt om behoudend beheer en heldere vastlegging. Zoek bij ingrijpende beslissingen de kantonrechter op. Bent u rechthebbende, dan verklaart dit artikel waarom u niet alles alleen met de bewindvoerder kunt afdoen: er is een belang in het spel dat niemand vertegenwoordigt behalve de wet. Zodra duidelijk wordt wie de belanghebbende is, vervalt de gelijkstelling en krijgt hij zijn eigen stem.