Boek 4 Artikel 150 (4:150 BW)

Het beheer van een executeur hoort tijdelijk te zijn. Dit artikel geeft daarvoor twee knoppen. De executeur zelf mag zijn beheer beëindigen zodra hij heeft gedaan waarvoor het hem was opgedragen: hij stelt de goederen dan ter beschikking van de erfgenamen. En de erfgenamen kunnen zijn beheersbevoegdheid onder omstandigheden zelf beëindigen, zodat een executeur niet jarenlang op een boedel kan blijven zitten die allang verdeeld had kunnen worden.

De executeur rondt zelf af

Heeft de executeur zijn taak volbracht, dan is hij bevoegd het beheer te beëindigen door de goederen aan de erfgenamen ter beschikking te stellen. Dat is een bevoegdheid, geen verplichting die hij pas na toestemming mag uitoefenen. Vanaf dat moment beheren de erfgenamen zelf, en kunnen zij ook zelf beschikken over de goederen en over hun aandeel; de blokkade die tijdens het beheer geldt, valt weg.

Wanneer de erfgenamen kunnen ingrijpen

• De schulden en lasten zijn voldaan: het gaat om de schulden en lasten waarvan de afwikkeling al tot zijn taak hoort of dat binnen een jaar na het overlijden nog zou kunnen gaan doen.
• Er is een jaar en zes maanden verstreken sinds een of meer executeurs de nalatenschap in beheer hebben kunnen nemen; dan kunnen de erfgenamen zijn beheersbevoegdheid beëindigen.

- De middelen worden verstrekt: stellen de erfgenamen de executeur het geld ter beschikking dat hij voor de afwikkeling nodig heeft, dan kunnen zij zijn bevoegdheid voor het overige beëindigen.

De termijn kan worden verlengd

De grens van anderhalf jaar is niet absoluut. De kantonrechter kan die termijn op verzoek van een executeur een of meer keren verlengen, en dat kan zelfs nog nadat de termijn is verstreken. Dat is bedoeld voor boedels die nu eenmaal meer tijd vragen: een onverkocht huis, een lopende procedure, een onderneming die moet worden overgedragen. De erfgenamen kunnen zich in zo'n verzoek laten horen; de kantonrechter weegt het belang van een zorgvuldige afwikkeling tegen het belang van de erfgenamen om eindelijk zelf te beslissen.

Vier erfgenamen zien dat de executeur twee jaar na het overlijden nog steeds alles onder zich houdt, terwijl alle rekeningen zijn betaald. Zij kunnen zijn beheersbevoegdheid beëindigen en de goederen opeisen. Wil hij nog een laatste post afwikkelen, dan kunnen zij hem daarvoor het benodigde bedrag ter beschikking stellen en voor de rest het beheer overnemen.

In de praktijk

Bent u erfgenaam, houd dan bij wanneer het beheer feitelijk kon beginnen; daar begint de termijn van anderhalf jaar te lopen. Wilt u eerder klaar zijn, bied de executeur dan de middelen aan voor wat nog moet gebeuren, want dat is de snelste route. Bent u executeur, beëindig het beheer dan zodra u klaar bent en leg vast wat u overdraagt; blijven zitten levert alleen discussie en aansprakelijkheid op. Zijn niet alle erfgenamen bekend of wil niet iedereen de goederen in ontvangst nemen, dan verwijst de wet naar een eigen regeling voor dat geval. Na beëindiging van het beheer volgt rekening en verantwoording.