Boek 4 Artikel 148 (4:148 BW)

De erfgenamen zijn de eigenaren van de nalatenschap, maar zolang een executeur beheert, staan zij op afstand. Dit korte artikel geeft hun daarvoor een tegenwicht: de executeur moet aan een erfgenaam alle inlichtingen geven die deze wenst over de uitoefening van zijn taak. Het initiatief ligt bij de erfgenaam; hij vraagt, en de executeur antwoordt. Er staat geen beperking bij, zolang de vraag maar gaat over wat de executeur in zijn functie doet.

Wat u kunt vragen

• Wat er in de boedel zit: de beschrijving van de goederen en het overzicht van de schulden.
• Wat er is gebeurd: welke rekeningen zijn betaald, welke goederen zijn verkocht en tegen welke prijs, welke kosten zijn gemaakt.

- Wat er nog komt: welke schulden nog openstaan, welke stappen de executeur van plan is te zetten en wanneer hij denkt klaar te zijn.

Ieder afzonderlijk, niet alleen samen

Het recht komt toe aan een erfgenaam, niet aan de erfgenamen als groep. Eén erfgenaam kan dus vragen stellen zonder de anderen mee te krijgen, en de executeur kan hem niet afhouden met het argument dat de meerderheid tevreden is. Dat is belangrijk in families waar de verhoudingen scheef liggen en één kind buiten de kring dreigt te vallen. Ook de echtgenoot van de erflater die krachtens de wet een vruchtgebruik heeft, wordt voor deze afdeling als erfgenaam aangemerkt en kan dus inlichtingen vragen.

Als de executeur zwijgt

Blijft het stil, dan is dat meer dan onbeleefd: het is een tekortkoming in de uitvoering van zijn taak. Een erfgenaam kan de kantonrechter vragen de executeur te ontslaan wegens gewichtige redenen, en aanhoudend weigeren om open kaart te spelen kan zo'n reden opleveren; artikel 4:149 BW wijst die weg. Ook kan een executeur die zijn taak slecht uitvoert aansprakelijk zijn voor de schade die daaruit ontstaat. Aan het einde van zijn beheer moet hij bovendien rekening en verantwoording afleggen.

Een dochter woont in het buitenland en hoort maandenlang niets van haar broer, die executeur is. Zij vraagt schriftelijk om de boedelbeschrijving, de bankafschriften van de laatste maanden en een overzicht van de betaalde rekeningen. Hij moet die verstrekken; dat de andere erfgenamen geen behoefte aan informatie hebben, doet niet ter zake.

In de praktijk

Stel uw vragen schriftelijk en concreet, met een redelijke termijn: dat werkt beter dan een algemene klacht en het levert een dossier op voor het geval u verder moet. Bewaar de antwoorden. Krijgt u niets, herinner de executeur dan aan zijn wettelijke plicht en kondig aan dat u zich anders tot de kantonrechter wendt. Bent u zelf executeur, informeer dan uit eigen beweging en met vaste tussenpozen; de meeste conflicten in nalatenschappen ontstaan niet door verkeerde keuzes maar door stilte.