Boek 4 Artikel 126 (4:126 BW)

Giften en bedingen die als legaat worden behandeld

Een schenking of andere gift wordt, voor zover deze de strekking heeft dat zij pas na het overlijden van de schenker of gever wordt uitgevoerd, en zij niet reeds tijdens het leven van de schenker of gever is uitgevoerd, voor de toepassing van hetgeen in dit Boek is bepaald betreffende inkorting en vermindering aangemerkt als een legaat ten laste van de gezamenlijke erfgenamen. In afwijking van de artikelen 87 lid 2 en 120 lid 3 komt de schenking of andere gift, indien daarbij niet anders is bepaald, als laatste voor inkorting en vermindering in aanmerking. Kan de schenking of andere gift tot aan het overlijden van de schenker of gever worden herroepen, dan mist de tweede zin toepassing.
Lid 1 is van overeenkomstige toepassing op: a. een beding dat een goed van een der partijen onder opschortende voorwaarde of onder opschortende tijdsbepaling zonder redelijke tegenprestatie op een ander overgaat of kan overgaan, voor zover het beding wordt toegepast in geval van overlijden van degene aan wie het goed toebehoort; wederkerigheid van het beding geldt niet als tegenprestatie; b. een begunstiging bij een sommenverzekering, voor zover de uitkering die door het overlijden van de verzekeringnemer verschuldigd wordt, als een gift geldt; c. een omzetting van een natuurlijke verbintenis in een rechtens afdwingbare, voor zover deze de strekking heeft dat de verbintenis pas na het overlijden van de schuldenaar zal worden nagekomen, en deze verbintenis niet reeds tijdens diens leven is nagekomen.
De artikelen 66 en 68 zijn van overeenkomstige toepassing.

Toelichting

Sommige regelingen lijken niet op een testament maar werken wel zo: het vermogen gaat pas bij het overlijden over. Dit artikel behandelt zulke regelingen voor de inkorting en de vermindering als een legaat ten laste van de gezamenlijke erfgenamen. In de praktijk heten zij quasi-legaten. Zo kan een erflater de bescherming van zijn legitimarissen en van de schuldeisers niet omzeilen door buiten zijn testament om te regelen.

De hoofdregel

Een schenking of andere gift die de strekking heeft pas na het overlijden te worden uitgevoerd en die tijdens het leven van de gever niet is uitgevoerd, geldt voor inkorting en vermindering als een legaat. Zo'n gift komt daarbij als laatste voor inkorting en vermindering in aanmerking, tenzij er iets anders is bepaald. Kon de gift tot aan het overlijden worden herroepen, dan geldt die achterstelling niet.

Welke handelingen er verder onder vallen

Overgangsbedingen. Een beding waarbij een goed van een van de partijen bij overlijden zonder redelijke tegenprestatie op een ander overgaat of kan overgaan; dat het beding wederkerig is, geldt niet als tegenprestatie.
Sommenverzekering. Een begunstiging, voor zover de uitkering die door het overlijden van de verzekeringnemer verschuldigd wordt als gift geldt.

- Omgezette natuurlijke verbintenis. Een omzetting in een afdwingbare verbintenis die pas na het overlijden zou worden nagekomen en dat tijdens het leven ook niet is.

Waardering

Voor de waardering gelden de artikelen 4:66 en 4:68 BW overeenkomstig. Er wordt dus gerekend met dezelfde peilmomenten als bij giften voor de legitieme portie, en giften tussen echtgenoten blijven onder dezelfde voorwaarden buiten beschouwing.

Een voorbeeld

Twee compagnons spreken af dat bij overlijden van de een diens aandeel in de zaak zonder vergoeding overgaat op de ander. Na het overlijden blijkt de nalatenschap te klein om de legitieme portie van de dochter te dekken. Dat beding wordt voor de inkorting behandeld als een legaat, zodat de dochter zich ook daarop kan richten. Zonder deze bepaling zou haar aanspraak leeg blijven terwijl er wel vermogen is overgegaan.

In de praktijk

Loop bij het inventariseren van een nalatenschap altijd na of er polissen, verblijvingsbedingen of afspraken bij overlijden zijn; die staan niet in het testament en toch tellen zij mee. Voor wie zelf zo'n regeling treft is de les dat zij de legitieme portie niet buiten spel zet. Laat de gevolgen doorrekenen voordat u zo'n beding aangaat, want het raakt de positie van uw kinderen en van uw schuldeisers.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wat behoort tot de taak van de vereffenaar?

Hoge Raad · 2013-05-17 · ECLI:NL:HR:2013:BZ3643

In deze zaak moest de executeur de schulden van de nalatenschap voldoen, maar had zij de legaten en een uitkering uit een sommenverzekering niet verminderd. Het hof vond dat vermindering buiten haar taak viel. De Hoge Raad oordeelde anders: tot de taak van de executeur om de schulden van de nalatenschap te voldoen kan behoren dat hij legaten vermindert, zodat de overige schulden daaruit volledig kunnen worden betaald. Vermindering is daarmee niet alleen een aanspraak van belanghebbenden, maar kan een taak van de executeur zijn waarin hij kan tekortschieten.
Wanneer is het aanwijzen van een begunstigde een gift?

Hoge Raad · 2025-11-14 · ECLI:NL:HR:2025:1687

In dezelfde zaak over de vermindering van een begunstiging bij een sommenverzekering moest de betekenis van artikel 4:128 BW worden bepaald. De Hoge Raad overwoog dat, nu voor de gevolgen van inkorting of vermindering van zo'n begunstiging al een eigen regeling is getroffen in artikel 4:127 BW, moet worden aangenomen dat artikel 4:128 BW een nadere uitwerking beoogt te geven aan de gevallen van artikel 4:126 lid 2, onder a en c, BW. De verwijzing in artikel 4:128 BW naar artikel 4:126 lid 2, onder b, BW berust volgens de Hoge Raad op een misslag. Dit artikel ziet dus niet op de begunstiging bij een sommenverzekering.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst