Boek 4 Artikel 118 (4:118 BW)

Een erflater kan een legaat opleggen aan een bepaalde erfgenaam. Het kan gebeuren dat die persoon geen erfgenaam wordt, bijvoorbeeld omdat hij verwerpt, of dat zijn erfrecht vervalt. Dit artikel regelt wat er dan met het legaat gebeurt. Als het testament daar niets over zegt, gaat de verplichting over op degenen aan wie zijn erfdeel toevalt, behalve als uit de aard van de verplichting iets anders voortvloeit.

De belaste erfgenaam valt weg

Het eerste lid geeft de hoofdregel. Wordt de aangewezen persoon geen erfgenaam of vervalt zijn erfrecht, en voorziet de uiterste wil daar niet in, dan rust de hem opgelegde verplichting op degenen aan wie zijn erfdeel toevalt. De wet laat hen volstaan met uitkering aan de legataris van wat zij in de plaats van de belaste persoon uit de nalatenschap genieten, of van de waarde daarvan. Het erfdeel dat zij erbij krijgen, is dus de maatstaf voor wat zij aan de legataris verschuldigd kunnen zijn.

De belaste legataris valt weg

Het tweede lid past dezelfde gedachte toe op een sublegaat: een legaat dat is opgelegd aan een legataris. Wordt die legataris het niet, of vervalt zijn recht, dan gaat de verplichting over op degenen die met het aan hem gemaakte legaat waren belast. Ook zij kunnen volstaan met voldoening van wat aan hem was gelegateerd, of met de waarde daarvan.

• Het testament gaat voor. Heeft de erflater zelf geregeld wat er moet gebeuren als de belaste persoon wegvalt, dan geldt die regeling.
• De aard van de verplichting. Brengt de inhoud van de verplichting mee dat zij niet op een ander kan overgaan, dan gaat zij niet over. Of dat zo is, hangt af van wat de erflater precies heeft opgelegd.

- Een bovengrens. Wie de verplichting overneemt, hoeft niet meer te geven dan wat hij in de plaats van de weggevallen persoon ontvangt, of de waarde daarvan.

Het doel van de regeling

De verwerping door een erfgenaam of het vervallen van diens recht is iets waarop de legataris geen invloed heeft. Door dit artikel blijft het legaat gekoppeld aan het vermogensdeel waaruit het moest worden voldaan, en gaat het niet verloren doordat de oorspronkelijk belaste persoon wegvalt.

Een voorbeeld

Een vader benoemt zijn twee zoons tot erfgenaam en legt aan de oudste het legaat op om zijn zus een geldbedrag te betalen. De oudste verwerpt de nalatenschap. Zijn erfdeel valt dan toe aan degenen die volgens de wet of het testament in zijn plaats komen; dat kunnen bijvoorbeeld zijn eigen kinderen zijn. De verplichting om het bedrag aan de zus te betalen gaat mee naar wie dat erfdeel krijgt. Wie het erfdeel ontvangt, kan echter volstaan met uitkering van wat hij daardoor uit de nalatenschap geniet, of van de waarde daarvan.

In de praktijk

Ga bij een verwerping na welke verplichtingen aan het vervallen erfdeel verbonden waren; die gaan mee met het deel dat u erbij krijgt. Als legataris kunt u vragen wie na de verwerping de belaste persoon is en wat die in de plaats heeft ontvangen, want dat bepaalt hoeveel u maximaal kunt vorderen. Voor een testamentaire last bevat artikel 4:132 BW een vergelijkbare regel over de overgang op een ander. De notaris kan de berekening maken voordat er wordt uitgekeerd.