Boek 4 Artikel 84 (4:84 BW)

Een legitimaris moet vaak lang op zijn geld wachten, soms tot het overlijden van de langstlevende. Dit artikel bepaalt of daar een vergoeding tegenover staat. Het antwoord is: alleen als het geld hard in waarde daalt. De vordering wordt verhoogd met een percentage dat gelijk is aan de wettelijke rente, maar uitsluitend voor zover die rente hoger is dan zes procent per jaar.

De drempel van zes procent

Blijft de wettelijke rente op of onder zes procent, dan krijgt de legitimaris geen verhoging. Ligt zij daarboven, dan telt alleen dat percentage mee. De wetgever gaat er dus van uit dat een gewoon renteniveau al in de waardering van de vordering besloten ligt en dat pas bij hoge rente een correctie nodig is om de langstlevende niet te bevoordelen ten koste van het kind.

Vanaf welk moment

De verhoging wordt berekend per jaar vanaf de dag waarop aanspraak op de legitieme portie is gemaakt. Niet vanaf het overlijden, en ook niet vanaf het moment waarop de vordering opeisbaar wordt. Wie zijn aanspraak laat liggen, mist dus niet alleen tijd maar ook eventuele verhoging.

• Beginpunt. De dag van de aanspraak, niet de sterfdag.
• Grondslag. Bij de berekening telt steeds alleen de hoofdsom mee.

- Geen rente op rente. Doordat alleen de hoofdsom wordt meegenomen, groeit de verhoging niet samengesteld aan.

Waarom dit zo is vormgegeven

De legitieme vordering is meestal jarenlang niet opeisbaar. Zonder enige correctie zou de waarde ervan bij hoge inflatie en hoge rente wegsmelten, terwijl het vermogen waarop zij drukt gewoon rendeert. Tegelijk wilde de wetgever de langstlevende niet opzadelen met een schuld die zich vanzelf opstapelt. De combinatie van een drempel en enkelvoudige berekening is het compromis daartussen.

Een voorbeeld

Een zoon maakt kort na het overlijden van zijn moeder aanspraak op zijn legitieme portie; de vordering komt ten laste van haar echtgenoot en is pas na diens overlijden opeisbaar. Blijft de wettelijke rente in die jaren onder de zes procent, dan ontvangt de zoon uiteindelijk precies de hoofdsom. Stijgt de wettelijke rente in een aantal jaren daarboven, dan wordt zijn vordering over die jaren verhoogd met het meerdere, telkens gerekend over de hoofdsom.

In de praktijk

Leg de datum van uw aanspraak schriftelijk vast, want die dag bepaalt het begin van de eventuele verhoging. Houd er rekening mee dat de uitkomst in de meeste jaren neerkomt op de kale hoofdsom. Voor erfgenamen en voor de langstlevende betekent dit artikel dat de schuld overzichtelijk blijft, maar wel moet worden bijgehouden zodra de rente boven de drempel uitkomt.