Boek 4 Artikel 50 (4:50 BW)

Wie een goed gelegateerd krijgt, krijgt het zoals het is. Dit artikel legt vast dat de levering plaatsvindt in de staat waarin het goed zich bevond op het moment van overlijden, tenzij de erflater iets anders heeft bepaald. De legataris kan dus niet verlangen dat het eerst wordt opgeknapt, leeggehaald of vrijgemaakt.

Beperkte rechten blijven eraan zitten

Het tweede lid trekt daaruit de belangrijkste conclusie: een erfgenaam hoeft het goed niet te bevrijden van een beperkt recht dat erop is gevestigd. Rust er een hypotheek op de gelegateerde woning, dan gaat die mee. Hetzelfde geldt voor een erfpacht, een recht van overpad of een vruchtgebruik. Wat op papier een royale gift lijkt, kan daardoor in werkelijkheid weinig waard zijn.

De erflater kan het anders regelen

De hoofdregel is van aanvullend recht. De erflater kan in zijn testament bepalen dat het goed vrij van hypotheek moet worden geleverd, of dat de nalatenschap de resterende schuld voor haar rekening neemt. Dan wordt dat uitgevoerd, mits de nalatenschap toereikend is. Ontbreekt zo'n bepaling, dan blijft het beperkte recht gewoon op het goed rusten.

Geen vermenging bij bijzondere legaten

Het derde lid regelt een technisch maar praktisch punt. Legateert de erflater een vordering die hij op een erfgenaam had, of een beperkt recht dat hij op een goed van een erfgenaam had, of juist een goed van hemzelf waarop een erfgenaam een beperkt recht heeft, dan zou dat recht normaal gesproken door vermenging tenietgaan zodra schuldeiser en schuldenaar in één hand komen. Dat gebeurt hier niet, tenzij het legaat wordt verworpen. Zo blijft het legaat waarde houden.

Een voorbeeld

Een moeder legateert haar appartement aan haar dochter. Op het appartement rust nog een hypotheek van tachtig duizend euro. De dochter krijgt het appartement mét dat hypotheekrecht; de erfgenamen hoeven het er niet af te halen. De lening zelf is een schuld van de moeder en komt als schuld van de nalatenschap in beginsel daaruit voor voldoening in aanmerking; wordt zij niet betaald, dan kan de bank zich op het appartement verhalen. Had de moeder in het testament bepaald dat het vrij van hypotheek moest worden geleverd, dan stond buiten twijfel dat de nalatenschap die schuld moest dragen.

In de praktijk

Vraag als legataris altijd eerst op wat er precies op het goed rust voordat u het legaat aanvaardt; een uittreksel uit de openbare registers kost weinig en voorkomt een dure verrassing. U mag een legaat namelijk ook verwerpen. Voor wie een testament maakt: zet erbij of het goed vrij van lasten moet worden geleverd, anders geldt de hoofdregel.