Boek 4 Artikel 48 (4:48 BW)

Aanwas als een van de benoemde personen afvalt

Wanneer in eenzelfde uiterste wil twee of meer personen tot hetzelfde, al of niet voor bepaalde delen, zijn geroepen en de beschikking ten opzichte van een geroepene geen gevolg heeft, vindt ten behoeve van de overigen aanwas naar evenredigheid van de hun toekomende delen plaats, tenzij uit de uiterste wil zelf het tegendeel is af te leiden.

Toelichting

Zijn in één testament twee of meer personen tot hetzelfde geroepen en heeft de beschikking voor een van hen geen gevolg, dan verdwijnt zijn deel niet uit de beschikking. Het groeit aan bij de anderen, naar evenredigheid van wat zij zelf krijgen. Die aanwas gebeurt vanzelf, tenzij uit het testament zelf het tegendeel valt af te leiden.

Wanneer aanwas optreedt

Er zijn drie elementen nodig. De personen moeten in dezelfde uiterste wil zijn geroepen, zij moeten tot hetzelfde zijn geroepen, of dat nu voor bepaalde delen is of niet, en de beschikking moet ten opzichte van een van hen geen gevolg hebben. Dat laatste kan verschillende oorzaken hebben: de betrokkene is eerder overleden, hij verwerpt, hij is onwaardig of de beschikking is voor hem nietig.

Naar evenredigheid

Het vrijgekomen deel wordt niet in gelijke stukken verdeeld, maar naar verhouding van de delen die de overigen al hadden. Wie een groter deel kreeg, krijgt ook een groter stuk van het vrijgekomen deel. Zo blijft de verhouding die de erflater voor ogen had, ongewijzigd.

De erflater kan het uitsluiten

Aanwas is een aanvullende regel. Blijkt uit het testament zelf dat de erflater het anders wilde, dan gaat die wil voor. Hij kan bijvoorbeeld hebben bepaald dat het deel van een wegvallende begunstigde naar diens kinderen gaat, of juist terugvalt in de nalatenschap. Die aanwijzing moet dan wel uit het stuk zelf blijken.

Een voorbeeld

Een erflater benoemt drie vrienden tot erfgenaam, twee voor een kwart en één voor de helft. Een van de vrienden met een kwart verwerpt. Zijn kwart groeit naar evenredigheid aan bij de andere twee: degene met de helft krijgt daarvan twee derde en de ander een derde. Had de erflater bepaald dat een verworpen deel naar een goed doel gaat, dan gebeurt dat.

In de praktijk

Voor erfgenamen betekent dit dat het verwerpen door één benoemde erfgenaam de aandelen van de anderen vergroot, met de bijbehorende schulden. Reken dus opnieuw voordat u zelf uw keuze maakt. Voor wie een testament laat opstellen is het verstandig uitdrukkelijk te regelen wat er gebeurt als een van de benoemden wegvalt, want anders bepaalt deze regel het.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst