Boek 4 Artikel 16 (4:16 BW)

Boedelbeschrijving en inzage tussen langstlevende en kinderen

De echtgenoot en ieder kind kunnen verlangen dat een boedelbeschrijving wordt opgemaakt. De boedelbeschrijving bevat een waardering van de goederen en de schulden van de nalatenschap.
Heeft de echtgenoot of een kind niet het vrije beheer over zijn vermogen, dan levert zijn wettelijk vertegenwoordiger binnen een jaar na het overlijden van de erflater een ter bevestiging van haar deugdelijkheid door hem ondertekende boedelbeschrijving in ter griffie van de rechtbank van de woonplaats van de echtgenoot onderscheidenlijk het kind. De kantonrechter kan bepalen dat de boedelbeschrijving bij notariële akte dient te geschieden.
Op de boedelbeschrijving en de waardering zijn de artikelen 673 tot en met 676 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van overeenkomstige toepassing. De echtgenoot en ieder kind zijn voor de toepassing van de in de vorige volzin genoemde bepalingen partij bij de boedelbeschrijving.
De echtgenoot en ieder kind hebben jegens elkaar recht op inzage in en afschrift van alle bescheiden en andere gegevensdragers, die zij voor de vaststelling van hun aanspraken behoeven. De daartoe strekkende inlichtingen worden door hen desverzocht verstrekt. Zij zijn jegens elkaar gehouden tot medewerking aan de verstrekking van inlichtingen door derden.

Toelichting

Een vordering die pas over jaren opeisbaar wordt, is alleen iets waard als vaststaat waarop zij is gebaseerd. Daarom geeft dit artikel zowel de langstlevende echtgenoot als ieder kind het recht te verlangen dat er een boedelbeschrijving komt. Dat is een lijst van alle goederen en schulden van de nalatenschap, en die lijst bevat ook een waardering. Eén betrokkene die erom vraagt, is genoeg.

Wat een boedelbeschrijving is

Het gaat om meer dan een opsomming. Naast de goederen worden ook de schulden opgenomen en aan beide wordt een waarde gehangen, gemeten naar het moment vlak na het overlijden. Voor de vorm en de manier van waarderen gelden de voorschriften van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, en zowel de echtgenoot als elk kind is daarbij partij. Zij kunnen dus meekijken en zich laten horen.

Als iemand geen vrij beheer heeft

Heeft de echtgenoot of een kind niet het vrije beheer over zijn vermogen, bijvoorbeeld omdat het minderjarig is of onder curatele staat, dan moet zijn wettelijk vertegenwoordiger een boedelbeschrijving inleveren bij de griffie van de rechtbank van diens woonplaats, binnen een jaar na het overlijden. Hij ondertekent die ter bevestiging dat zij deugt. De kantonrechter kan bepalen dat het bij notariële akte moet gebeuren.

Recht op inzage en inlichtingen

De echtgenoot en de kinderen hebben tegenover elkaar recht op inzage in en afschrift van alle stukken en bestanden die zij nodig hebben om hun aanspraken vast te stellen. Wie iets weet, moet het op verzoek vertellen. Bovendien zijn zij verplicht mee te werken als informatie bij derden moet worden opgevraagd, bijvoorbeeld door een bank toestemming te geven gegevens te verstrekken.

Een voorbeeld

Een zoon wil weten hoe groot zijn vordering op zijn moeder is. Zij vindt dat het hem niets aangaat zolang zij leeft. Toch kan hij een boedelbeschrijving verlangen en om afschriften vragen van de bankgegevens en de taxatie van het huis. Weigert zij, dan kan hij dat via de rechter afdwingen; de wet geeft hem hier een eigen recht, geen gunst.

In de praktijk

Maak de boedelbeschrijving zo snel mogelijk, ook als de verhoudingen goed zijn. De langstlevende heeft er zelf belang bij, want hij toont er later mee aan wat hij heeft geërfd en wat van hem zelf is. Het weigeren van inzage is bijna altijd contraproductief: het wekt wantrouwen en levert uiteindelijk toch een verplichting op, dan met kosten erbij.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst