Boek 4 Artikel 10 (4:10 BW)

Zonder testament bepaalt de wet wie erft, en dat gebeurt in een strakke volgorde. De wet kent vier groepen en roept ze na elkaar op. Zolang er in een groep nog iemand is die kan erven, komt de volgende groep niet aan bod. Wie in de tweede groep zit, erft dus niets zolang er een echtgenoot of een kind is.

De volgorde van de groepen

De opsomming in het eerste lid is uitputtend en de volgorde ligt vast.

• Eerste groep: de echtgenoot die niet van tafel en bed is gescheiden, samen met de kinderen van de erflater; de geregistreerde partner wordt in dit boek met de echtgenoot gelijkgesteld en erft dus in deze groep mee.
• Tweede groep: de ouders van de erflater, samen met zijn broers en zussen.
• Derde groep: de grootouders van de erflater.
• Vierde groep: de overgrootouders van de erflater.

Is er in geen van deze groepen iemand die erft, dan komt de nalatenschap uiteindelijk aan de Staat.

Plaatsvervulling binnen een groep

Het tweede lid zorgt ervoor dat een tak niet verdwijnt als degene die zou erven er niet meer is. De afstammelingen van een kind, een broer, een zus, een grootouder of een overgrootouder worden dan bij plaatsvervulling geroepen. Zo erven kleinkinderen in de plaats van een eerder overleden kind, en neven en nichten in de plaats van een eerder overleden broer of zus.

Alleen wie in familierechtelijke betrekking staat

Het derde lid trekt een scherpe grens. Alleen wie in familierechtelijke betrekking tot de erflater staat, telt mee als bloedverwant. Dat is een juridische band, geen biologische en geen emotionele. Een kind dat is erkend of geadopteerd erft; een stiefkind dat nooit is geadopteerd erft niet, hoe lang het ook in het gezin heeft gewoond. Een biologisch kind zonder juridische band erft evenmin bij versterf.

Een voorbeeld

Een vrouw overlijdt zonder testament. Zij was gehuwd en had één dochter; daarnaast leven haar moeder en haar broer nog. De eerste groep is gevuld, dus erven de echtgenoot en de dochter samen. Moeder en broer krijgen niets. Was er geen echtgenoot en geen kind geweest, dan waren de moeder en de broer samen aan de beurt gekomen.

In de praktijk

Wilt u iemand laten erven die niet in deze rij voorkomt, dan is een testament de enige weg. Dat geldt voor de samenwonende partner zonder registratie, voor het stiefkind, voor een goede vriend en voor een goed doel. En andersom: wie de wettelijke volgorde juist prima vindt, hoeft niets te doen, want deze regeling werkt vanzelf.