Artikel 3.7 BVIE: Je model opeisen als een ander het deponeerde

Dit artikel is de reddingsboei voor de ontwerper wiens vormgeving door een ander op diens eigen naam is gedeponeerd. Hij kan het depot naar zich toe halen, of ervoor kiezen de inschrijving te laten sneuvelen. Het geeft daarmee een oplossing voor de keerzijde van het systeem waarin het recht simpelweg toekomt aan degene die als eerste deponeert.

De keuze tussen die twee routes is een strategische. Opeisen levert je een bestaand recht op met de oorspronkelijke datum, wat waardevol is als het ontwerp commercieel loopt. Nietigheid inroepen is aantrekkelijk als je het ontwerp toch niet meer gebruikt en alleen van de blokkade af wilt.

Vijf jaar om op te eisen

De opeising moet binnen vijf jaar na de publicatie van de inschrijving worden ingesteld. Wie dat venster laat verstrijken, verliest de mogelijkheid het depot over te nemen. Voor de nietigheid geldt die beperking niet: op dezelfde grond kun je de inschrijving te allen tijde aanvechten.

Bevoegd zijn de ontwerper zelf en degene die volgens artikel 3.8 BVIE als ontwerper wordt beschouwd. Bij werk in dienstverband of op bestelling is dat vaak de werkgever of de opdrachtgever, niet de persoon die het potlood vasthield.

De vordering laten inschrijven

De vordering tot opeising moet op verzoek van de eiser bij het Bureau worden ingeschreven, met de vormvereisten van het uitvoeringsreglement en tegen betaling van de verschuldigde taksen. Die registratie is meer dan administratie: zo kan iedereen die het register raadpleegt zien dat de rechthebbendheid wordt betwist.

De vlucht naar voren van de kaper

Een deposant die voelt aankomen dat hij het onderspit delft, zou de inschrijving kunnen laten doorhalen of afstand kunnen doen van zijn rechten, en zo de opeising zinloos maken. Het artikel blokkeert die uitweg: zo'n doorhaling of afstand werkt niet tegen de ontwerper, mits hij het depot opeist binnen één jaar na de publicatie van die doorhaling of afstand en binnen de vijfjaarstermijn blijft.

De derde te goeder trouw

In de periode tussen de doorhaling of afstand en de inschrijving van de opeisingsvordering lijkt het ontwerp vrij. Wie in dat gat te goeder trouw een product exploiteert met hetzelfde uiterlijk, of met een uiterlijk dat bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt, wordt beschermd: die producten gelden als rechtmatig in het verkeer gebracht. De ontwerper krijgt zijn recht dus terug, maar niet met terugwerkende kracht tegen wie op het register mocht afgaan.

In de praktijk

Een start-up laat een prototype van een verlichtingsarmatuur maken bij een externe werkplaats. De werkplaats deponeert de vormgeving stil op eigen naam. Zodra de start-up de publicatie ontdekt, stelt zij bij de rechter een vordering tot opeising in en laat zij die vordering daarnaast bij het Bureau inschrijven, zoals dit artikel voorschrijft. Het opeisen zelf loopt dus via de rechter en niet via een verzoek aan het Bureau. Bewijs is daarbij alles: gedateerde schetsen, e-mailwisselingen, offertes en versiebestanden laten zien wie het ontwerp bedacht.

Voorkomen blijft beter. Werk met geheimhoudings- en opdrachtafspraken waarin staat wie mag deponeren, houd een ontwerpdossier bij met datums, en controleer periodiek de registers op depots die verdacht veel op je eigen ontwerpen lijken. Wie pas na jaren wakker wordt, kan alleen nog de nietigheidsroute bewandelen.