Artikel 3.4 BVIE: Zichtbare onderdelen van een samengesteld product

Dit artikel gaat over onderdelen die in een groter product worden ingebouwd. De hoofdregel is streng: zo'n onderdeel telt alleen als nieuw en met eigen karakter voor zover het bij normaal gebruik van het samengestelde product zichtbaar blijft, en voor zover juist die zichtbare kenmerken op zichzelf aan beide eisen voldoen.

De ratio is eenvoudig. Modelrecht beschermt uiterlijk, en wat niemand ooit ziet, heeft geen uiterlijk dat de markt beïnvloedt. Een verborgen beugel of een weggewerkte pakking bepaalt niet hoe het product oogt en verdient dus geen vormmonopolie dat de onderdelenmarkt zou afsluiten.

Zichtbaar bij normaal gebruik

Zichtbaar blijven betekent zichtbaar tijdens het gebruik door de eindgebruiker. Het artikel maakt uitdrukkelijk duidelijk dat handelingen rond onderhoud en reparatie niet meetellen. Dat een monteur het onderdeel te zien krijgt als hij de behuizing openschroeft, maakt het dus niet zichtbaar in de zin van dit artikel.

De beoordeling gaat bovendien niet over het onderdeel op de werkbank, maar over het onderdeel zoals het in het geheel is verwerkt. Je kijkt naar het samengestelde product in gebruikstoestand en vraagt je af wat de gebruiker daarvan waarneemt.

Wat is een samengesteld voortbrengsel?

Het gaat om een product dat bestaat uit meerdere vervangbare onderdelen, zodat het uit elkaar gehaald en weer in elkaar gezet kan worden. Een fiets, een keukenmachine of een tuinmeubel met verwisselbare poten valt daaronder. Een massief gegoten voorwerp niet: dat heeft geen onderdelen die je kunt vervangen.

Alleen de zichtbare kenmerken tellen

Ook als het onderdeel gedeeltelijk zichtbaar is, wordt niet het hele onderdeel beoordeeld. De tweede eis knipt de beoordeling toe op wat je ziet: die zichtbare kenmerken moeten zelfstandig nieuw zijn en een eigen karakter hebben. Een sierkap met een banale ronde voorkant en een spectaculair gevormde achterzijde die permanent in het frame verdwijnt, komt er dus niet.

In de praktijk

Een fabrikant van kinderwagens ontwerpt een nieuw wieldeksel met een opvallend spaakpatroon en een verstevigingsribbel aan de binnenzijde. Het spaakpatroon is voortdurend te zien en kan het model dragen. De ribbel zit tegen de as en is alleen zichtbaar als je het wiel demonteert; die telt niet mee, ook niet als hij nog zo origineel is.

Voor de houder betekent dit dat je bij het depot afbeeldingen moet aanleveren van het onderdeel zoals het er in gemonteerde toestand uitziet. Toon het aanzicht dat de eindgebruiker voor ogen krijgt en claim niet meer dan dat.

Voor wie onderdelen namaakt is dit artikel juist het aanknopingspunt. Zit het aangesproken onderdeel weggewerkt in het eindproduct, dan mist de inschrijving een geldige basis en kun je de bescherming aanvechten. Let er wel op dat andere uitsluitingsgronden, zoals de koppelvormregel van artikel 3.2 BVIE, vaak in dezelfde zaak spelen en elkaar aanvullen.