Artikel 2.35octies BVIE: Wie mag optreden tegen misbruik van een keurmerk

Dit artikel bepaalt wie naar de rechter kan stappen als iemand een certificeringsmerk misbruikt. Het antwoord is beperkt: alleen de houder van het merk, of iemand die daarvoor door hem uitdrukkelijk is gemachtigd. Daarnaast mag de houder de schade vorderen van de bedrijven die het merk wel rechtmatig voeren.

De regel houdt de handhaving in één hand. Bij een keurmerk zijn vaak tientallen ondernemingen betrokken die het merk mogen voeren. Als ieder van hen zelfstandig kon procederen tegen dezelfde inbreukmaker, zou dat leiden tot versnipperde en soms tegenstrijdige acties. De houder is degene die het systeem beheert en overziet, en hij voert daarom de regie over de handhaving.

Alleen de houder, tenzij hij machtigt

Een gecertificeerde onderneming is geen licentienemer in de gewone zin en kan niet uit eigen hoofde een inbreukvordering instellen. Wil zij toch optreden, dan heeft zij een machtiging van de houder nodig die specifiek op dat optreden ziet. Een algemene zin in het reglement dat deelnemers hun rechten mogen handhaven, is daarvoor te mager: het verdrag vraagt om een gerichte machtiging.

Dat maakt het reglement en de deelnemersovereenkomst belangrijk. Daarin kun je vastleggen dat een deelnemer een inbreuk meldt, dat de houder binnen een bepaalde termijn beslist of hij optreedt, en onder welke voorwaarden hij een machtiging afgeeft als hij dat niet doet.

Schade van de deelnemers vorderen

Het tweede lid geeft de houder een vorderingsrecht dat verder gaat dan zijn eigen belang. Hij kan vergoeding eisen namens de ondernemingen die bevoegd zijn het merk te gebruiken, voor zover zij schade hebben geleden door onrechtmatig gebruik. Dat is praktisch, want juist bij die ondernemingen valt de schade: zij investeren in de certificering en verliezen omzet aan een concurrent die het logo zonder keuring voert.

Om die vordering hard te maken heb je wel cijfers nodig. De houder zal per deelnemer moeten onderbouwen welk nadeel is geleden. Een gezamenlijke, ongespecificeerde schadepost overtuigt niet.

Een stichting beheert een keurmerk voor gecontroleerd geteelde snijbloemen. Een groothandel die nooit is aangesloten, drukt het logo op zijn verpakkingen. Vier gecertificeerde kwekers zien hun verkoop teruglopen. De stichting kan zelf optreden en daarbij niet alleen een verbod vragen, maar ook de schade van die vier kwekers vorderen; de kwekers hoeven dan niet ieder afzonderlijk te procederen.

In de praktijk

• Voor de houder: richt een meldpunt in voor deelnemers die misbruik signaleren, en handel meldingen zichtbaar af. Passief blijven is bij een keurmerk niet zonder gevolgen.
• Voor de houder: vraag deelnemers bij een schadevordering om onderbouwde cijfers over de betreffende periode, en verdeel een eventuele opbrengst volgens een vooraf afgesproken sleutel.
• Voor een deelnemer: begin niet zelf een procedure zonder machtiging. Meld de inbreuk en vraag om een schriftelijke machtiging als de houder niet optreedt.
• Voor de aangesproken partij: controleer of de eiser daadwerkelijk houder is of een specifieke machtiging heeft. Ontbreekt die, dan is dat een reëel verweer.

De overige regels over merkinbreuk blijven onverkort gelden; dit artikel zegt alleen wie de vordering mag instellen, niet wanneer er sprake is van inbreuk.