Artikel 3.3 BVIE: Nieuwheid en eigen karakter van een model

Nieuwheid en eigen karakter van een model

Een tekening of model wordt als nieuw beschouwd, indien er geen identieke tekening of identiek model voor het publiek beschikbaar is gesteld vóór de datum van depot of vóór de datum van voorrang. Tekeningen of modellen worden geacht identiek te zijn, indien de kenmerken ervan slechts in onbelangrijke details verschillen.
Een tekening of model wordt geacht een eigen karakter te hebben, indien de algemene indruk die deze tekening of dit model bij de geïnformeerde gebruiker wekt, verschilt van de algemene indruk die bij die gebruiker wordt gewekt door tekeningen of modellen die voor het publiek beschikbaar zijn gesteld vóór de datum van depot of vóór de datum van voorrang. Bij de beoordeling van het eigen karakter wordt rekening gehouden met de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van de tekening of het model.
Voor de beoordeling van de nieuwheid en het eigen karakter wordt een tekening of model geacht voor het publiek beschikbaar te zijn gesteld, indien deze tekening of dit model is gepubliceerd na inschrijving of op andere wijze, of is tentoongesteld, in de handel is gebracht of anderszins openbaar is gemaakt, tenzij deze feiten bij een normale gang van zaken redelijkerwijs niet vóór de datum van depot of vóór de datum van voorrang ter kennis konden zijn gekomen van ingewijden in de betrokken sector, die in de Europese Gemeenschap of de Europese Economische Ruimte werkzaam zijn. De tekening of het model wordt echter niet geacht voor het publiek beschikbaar te zijn gesteld, louter omdat het onder uitdrukkelijke of stilzwijgende voorwaarde van geheimhouding aan een derde bekendgemaakt is.
Voor de beoordeling van de nieuwheid en het eigen karakter wordt beschikbaarstelling voor het publiek van een tekening of model waarvoor op grond van een inschrijving aanspraak op bescherming wordt gemaakt, niet in aanmerking genomen, indien, binnen twaalf maanden voorafgaand aan de datum van depot of de datum van voorrang: a. de beschikbaarstelling is geschied door de ontwerper, zijn rechtverkrijgende of een derde op grond van door de ontwerper of diens rechtverkrijgende verstrekte informatie of genomen maatregelen, of b. de beschikbaarstelling is geschied ten gevolge van misbruik jegens de ontwerper of diens rechtverkrijgende.
Onder het recht van voorrang wordt verstaan het recht als bedoeld in artikel 4 van het Verdrag van Parijs. Hierop kan een beroep gedaan worden door degene die op regelmatige wijze een aanvraag om een tekening of model of een gebruiksmodel heeft ingediend in een der landen die partij zijn bij genoemd verdrag of bij het TRIPS verdrag.

Toelichting

Dit artikel werkt de twee toegangseisen van het modelrecht uit. Het legt uit wanneer een ontwerp nieuw is, wanneer het een eigen karakter heeft, wat het betekent dat een ontwerp al aan het publiek beschikbaar is gesteld en welke eerdere openbaarmaking je toch niet wordt tegengeworpen.

Nieuw: geen identiek eerder ontwerp

Een model is nieuw als er vóór de datum van het depot, of vóór de datum van voorrang, geen identiek ontwerp aan het publiek beschikbaar was gesteld. Identiek is een hardere eis dan hij lijkt: ontwerpen gelden ook als identiek wanneer ze slechts in onbelangrijke details verschillen. Een kleurtje anders of een millimeter verschil in een randje redt je depot dus niet.

Eigen karakter en de geïnformeerde gebruiker

Eigen karakter draait om de algemene indruk. Het model moet bij de geïnformeerde gebruiker een andere totaalindruk wekken dan bestaande ontwerpen. Die geïnformeerde gebruiker is een bedachte figuur: geen ontwerpexpert, maar ook geen achteloze voorbijganger. Hij kent het aanbod in de betrokken sector, let op details en vergelijkt bewust. Je vergelijkt dus niet kenmerk voor kenmerk, maar het beeld dat blijft hangen.

Daarbij telt de vrijheid van de ontwerper mee. In een sector waar techniek, normen of gebruiksgemak de vorm sterk vastleggen, valt er weinig te kiezen; kleine afwijkingen leveren dan al snel een andere algemene indruk op en de bescherming is navenant smal. Waar de ontwerper alle kanten op kon, moet er juist meer verschil zijn voordat je van eigen karakter kunt spreken.

Wanneer is iets beschikbaar gesteld aan het publiek?

Beschikbaarstelling is een ruim begrip: publiceren na inschrijving, tentoonstellen, in de handel brengen of op andere wijze openbaar maken telt allemaal mee. Toch is niet elke openbaarmaking fataal. Ontwerpen die bij een normale gang van zaken redelijkerwijs niet ter kennis konden komen van vakgenoten die in Europa werkzaam zijn, blijven buiten beschouwing. En wat je onder uitdrukkelijke of stilzwijgende geheimhouding aan een derde laat zien, geldt niet als openbaar.

De respijtperiode

Binnen twaalf maanden vóór het depot of de voorrangsdatum mag je je eigen ontwerp al hebben getoond zonder dat dat tegen je werkt. Dat geldt voor openbaarmaking door de ontwerper zelf, door zijn rechtverkrijgende, of door een derde op basis van informatie die van hem afkomstig is. Dezelfde uitzondering geldt wanneer het ontwerp naar buiten kwam door misbruik jegens de ontwerper, bijvoorbeeld doordat een gesprekspartner de schetsen achter je rug om verspreidde.

In de praktijk

Een ontwerper van sieraden presenteert een nieuwe collectie op een vakbeurs en deponeert pas acht maanden later. Dankzij de respijtperiode is de beursintroductie geen probleem. Wacht hij dertien maanden, dan heeft hij zijn eigen nieuwheid vernietigd en kan iedereen de collectie namaken.

De respijtperiode beschermt bovendien niet tegen anderen. Toont een concurrent in die twaalf maanden een vergelijkbaar ontwerp en deponeert hij eerder, dan sta je met lege handen. Zie het dus als een reparatievenster, niet als uitstel.

Het recht van voorrang uit het Verdrag van Parijs schuift de peildatum naar voren naar je eerdere buitenlandse aanvraag. Wie in het buitenland begint, moet dat beroep tijdig doen; de vormvereisten daarvoor staan in artikel 3.10 BVIE.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst