Artikel 1.15 BVIE: Uitleg van het verdrag door het Benelux-Gerechtshof

Drie landen delen een verdrag, maar hebben ieder hun eigen rechters. Zonder een gemeenschappelijke uitlegger zou hetzelfde artikel in Brussel iets anders kunnen betekenen dan in Den Haag. Dit artikel wijst daarom een vaste plek aan waar uitlegvragen over dit verdrag en over het uitvoeringsreglement thuishoren: het Benelux-Gerechtshof, het hof dat is ingesteld bij het verdrag over de instelling en het statuut van een Benelux-Gerechtshof.

Het gaat om uitlegvragen, niet om het beslissen van het geschil zelf. Wie ruzie heeft over een merk, blijft procederen bij de gewone nationale rechter. Loopt die rechter tegen een vraag aan over wat een verdragsbepaling nu precies betekent, dan kan hij die aan het Benelux-Gerechtshof voorleggen. Voor de rechter in eerste aanleg en in hoger beroep is dat een eigen afweging; het hoogste rechtscollege dat over de zaak oordeelt is in beginsel verplicht de vraag voor te leggen. Het antwoord komt terug, en de nationale rechter beslist de zaak met dat antwoord in de hand.

Waarom eenvormige uitleg zo zwaar weegt

Een Beneluxmerk is een recht dat je in een keer voor drie landen krijgt. Zou het begrip verwarringsgevaar of het begrip normaal gebruik in elk land anders worden ingevuld, dan zou een merk in het ene land wel en in het andere niet standhouden, terwijl het om dezelfde inschrijving gaat. Dat is niet uit te leggen aan een ondernemer en het maakt het register onbetrouwbaar.

Daar komt bij dat een groot deel van het merkenrecht Europees is geharmoniseerd. Uitleg van dit verdrag gebeurt dus niet in een vacuum: waar een verdragsbepaling teruggaat op Europese regels, wordt zij ook in dat licht gelezen. De hoogste uitlegger van die Europese regels is een Europese rechter, niet het Benelux-Gerechtshof; het samenspel tussen die twee lagen hoort bij dit rechtsgebied.

Een uitzondering: het protocol over voorrechten

Een onderwerp is uitgezonderd: uitlegvragen over het protocol inzake voorrechten en immuniteiten waarover artikel 1.6 BVIE gaat. Dat protocol regelt de bijzondere positie van de Organisatie en haar mensen, en heeft niets te maken met merken of modellen. Die vragen horen niet bij het hof dat over dit verdrag gaat.

Wat je er als ondernemer van merkt

Direct zelf een vraag stellen kan niet. De weg loopt via de rechter die je zaak behandelt. Wel kun je in je processtukken aandringen op het stellen van een vraag als de uitleg van een bepaling werkelijk onduidelijk is en de uitkomst van je zaak daarvan afhangt.

Een fabrikant van tuinmeubelen krijgt bijvoorbeeld te maken met een tegenpartij die stelt dat een bepaalde vorm van gebruik niet meetelt om een merk in stand te houden. Is over die vraag geen duidelijke lijn, dan kan de nationale rechter hem voorleggen. Het antwoord geldt vervolgens niet alleen in deze zaak, maar zet de lijn voor iedereen in het Benelux-gebied.

In de praktijk

• Bouw je argument juridisch op. Een uitlegvraag ontstaat alleen als je laat zien dat de tekst twee redelijke lezingen toelaat en dat het verschil beslissend is.
• Reken op extra tijd. Een omweg langs een ander hof maakt de procedure langer. Weeg dat mee tegen het commerciele belang van een snelle uitkomst.
• Verwar dit niet met beroep. Wie het niet eens is met een beslissing van het Bureau zelf, volgt de weg van artikel 1.15bis BVIE; dat is iets anders dan een uitlegvraag.