Artikel 2.35decies BVIE: Nietigverklaring van een keurmerk

Dit artikel geeft een extra grond om een certificeringsmerk aan te vallen: het merk had bij de inschrijving nooit door de toets mogen komen. Naast de algemene nietigheidsgronden die voor elk merk gelden, kan een keurmerk dus sneuvelen omdat niet aan de bijzondere eisen voor dit merktype was voldaan.

Nietigheid betekent dat het recht wordt geacht er nooit te zijn geweest. Dat is een zwaarder gevolg dan verval, waarbij het merk pas op enig moment eindigt. Voor een keurmerk is die scherpe uitkomst logisch: als er bij de inschrijving al geen werkend keuringssysteem was, heeft het publiek van meet af aan op iets vertrouwd dat er niet was.

Waar de nietigheid op steunt

De eigen nietigheidsgrond spiegelt de weigeringsgronden van artikel 2.35quater BVIE. Was er geen deugdelijk gebruiksreglement, voldeed de houder niet aan de onafhankelijkheidseis, was het reglement in strijd met de openbare orde of de goede zeden, of misleidde het merk het publiek over zijn aard, dan had het Bureau de aanvraag moeten afwijzen. Is dat toch niet gebeurd, dan kan de fout achteraf worden hersteld door nietigverklaring.

Daarnaast blijven de gewone nietigheidsgronden gelden: de absolute gronden die aan het teken zelf kleven en de gronden die berusten op oudere rechten van anderen. Een aanvaller kan die sporen combineren.

De reparatiemogelijkheid

Ook hier geldt dat een gebrek nog kan worden weggenomen. Past de houder het gebruiksreglement zo aan dat het alsnog aan de eisen voldoet, dan blijft het merk in stand. Die uitweg past bij de aard van de gebreken: de meeste zitten in het reglement, en een reglement kun je herschrijven. Wat je niet kunt herschrijven is de positie van de houder zelf. Wie waren levert of diensten verricht van het soort waarop het merk ziet, komt daar met een tekstwijziging niet uit.

Voor de houder betekent dit dat snelheid loont. Zodra duidelijk wordt waar het reglement tekortschiet, is aanpassen verstandiger dan procederen over de vraag of het gebrek wel bestaat.

Een stichting schrijft een keurmerk in voor veilig speelgoedmateriaal, maar haar reglement noemt alleen een lijst verboden stoffen en zwijgt over de testmethode, het toezicht en de sancties. Een fabrikant die het merk niet mag voeren, vordert nietigverklaring. Vult de stichting het reglement alsnog aan met een meetprotocol, een controleritme en een sanctieregeling, dan kan het merk overeind blijven; blijft zij stilzitten, dan verdwijnt het met terugwerkende kracht.

In de praktijk

• Voor de houder: bewaar het complete aanvraagdossier. Bij een aanval moet je kunnen laten zien welk reglement je destijds hebt ingediend en dat je toen aan de eisen voldeed.
• Voor de houder: onderzoek meteen of een reglementswijziging het bezwaar wegneemt. Dat is de route die het verdrag zelf aanbiedt.
• Voor een aanvaller: begin bij het reglement en bij de positie van de houder, niet bij het teken. Daar zitten bij dit merktype de meeste gebreken.
• Voor een aangesloten onderneming: een nietigverklaring raakt ook jou, want je verliest de basis waarop je het merk voert. Vraag bij toetreding om inzage in het geregistreerde reglement.

Nietigheid en verval liggen dicht bij elkaar maar kijken naar een ander moment: nietigheid naar de situatie bij de inschrijving, verval naar wat daarna is gebeurd.