Artikel 3.25 BVIE: Het modelrecht overdragen

Een tekening- of modelrecht is een vermogensrecht: je kunt het verkopen, inbrengen in een vennootschap, nalaten of laten meegaan bij een bedrijfsovername. Dit artikel bevestigt dat uitdrukkelijk en stelt er meteen twee eisen aan, op straffe van nietigheid.

Achter die twee eisen zit een duidelijke gedachte. Bij een recht dat uit een register komt, moet de keten van rechthebbenden achteraf te reconstrueren zijn; mondelinge afspraken laten daar niets van over. En het recht op een tekening of model is één Benelux-recht, geen bundel van drie nationale rechten. Wie het zou mogen opknippen per land, zou binnen één markt drie verschillende rechthebbenden kunnen creëren die elkaar de invoer verbieden. Vandaar dat de sanctie streng is: geen bewijsprobleem, maar nietigheid. Een gebrekkige overdracht heeft simpelweg geen effect.

Overdracht tussen levenden moet op papier

Verkoop je je modelrecht, dan is een handdruk of een mondelinge toezegging niet genoeg. Er moet een schriftelijk stuk zijn waaruit blijkt dat het recht overgaat en welk recht dat is. Een factuur met de regel dat alle rechten zijn inbegrepen is beter dan niets, maar een aparte akte met het inschrijvingsnummer, de datum van overgang en een duidelijke omschrijving van het model voorkomt discussie. Let op: de eis geldt voor overdracht onder levenden. Gaat het recht over door erfopvolging, door een fusie of door verdeling van een gemeenschap, dan is er geen overdrachtsakte nodig, maar wel bewijs van de rechtsopvolging.

Alleen voor het hele Benelux-gebied

Een overdracht die maar op één of twee van de drie landen ziet, is nietig. Je kunt je model dus niet aan de ene partij voor Nederland en aan de andere voor België verkopen. Wil je een afnemer toch alleen in een deel van het gebied laten exploiteren, dan is een licentie het aangewezen instrument; die regelt artikel 3.26 BVIE en die laat wel ruimte voor afspraken over gebied en toepassing. Dezelfde eis geldt voor andere vormen van overgang, dus ook voor een verdeling waarbij het recht per land aan verschillende partijen zou worden toebedeeld.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een ontwerpstudio verkoopt haar serie kantoorlampen aan een meubelfabrikant. In een e-mail bevestigen partijen de prijs en de levering van de mallen, over de rechten wordt alleen gezegd dat de fabrikant "de lampen voortaan maakt". Twee jaar later gaat de studio failliet en meldt de curator zich: volgens hem zit het modelrecht nog in de boedel. De fabrikant heeft dan een probleem, want uit de stukken blijkt geen overdracht van het uitsluitend recht. Was er één zin aan de e-mail toegevoegd waarin het modelrecht met inschrijvingsnummer werd overgedragen, dan was de discussie er niet geweest.

In de praktijk

• Voor de koper: vraag om een akte met inschrijvingsnummers, laat de verkoper verklaren dat hij bevoegd is en dat er geen licenties of pandrechten op rusten, en laat de overgang inschrijven zoals artikel 3.27 BVIE vraagt.
• Voor de verkoper: beschrijf precies welke rechten meegaan. Draagt de studio het modelrecht over, dan gaat het auteursrecht op hetzelfde ontwerp in beginsel mee; artikel 3.28 BVIE koppelt die twee aan elkaar.
• Bij een overname: zet IE-rechten niet weg als een bijzin in de koopovereenkomst. Maak een lijst met alle depots en inschrijvingen, ook de internationale die in de Benelux werken.
• Bij samenwerking: spreek vooraf af wie het recht houdt als de samenwerking eindigt. Een gezamenlijk recht dat niet kan worden gesplitst per land, leidt bij ruzie snel tot een patstelling.

Overdracht regelt alleen de verhouding tussen de partijen zelf. Wil je de overgang ook aan derden kunnen tegenwerpen, dan moet je nog een stap zetten: inschrijving in het register, zoals artikel 3.27 BVIE voorschrijft. Zolang dat niet is gebeurd, kan een derde die met de oude houder zaken heeft gedaan zich op zijn eigen positie beroepen.