Artikel 3.24 BVIE: Een model gedeeltelijk overeind houden

Wat gebeurt er als een model maar op één punt niet deugt? Het uitgangspunt van dit artikel is streng: nietigverklaring, vrijwillige doorhaling en afstand raken steeds de gehele tekening of het gehele model. Je kunt dus niet zelf een storend detail wegstrepen en de rest laten staan. Op die hoofdregel bestaat één uitzondering, in het tweede lid, en het derde lid beschrijft hoe die uitzondering in het register wordt verwerkt.

Voor derden heeft de hoofdregel een duidelijk gevolg: wat in het register staat, is het ontwerp zoals het op de afbeeldingen van het depot te zien is. Een inschrijving verandert niet doordat de houder achteraf zelf een ander, smaller beeld van zijn ontwerp schetst; alleen langs de weg van dit artikel kan de beschermde vorm worden aangepast.

De uitzondering: handhaving in gewijzigde vorm

Bij een aantal specifieke nietigheidsgronden mag het depot toch in aangepaste vorm blijven bestaan. Dat kan alleen als aan twee voorwaarden tegelijk is voldaan: het ontwerp voldoet in die aangepaste vorm aan de beschermingsvoorwaarden, en de identiteit van het ontwerp blijft behouden. Een onderdeel mag dus wegvallen, maar het resultaat moet hetzelfde ontwerp blijven en geen nieuw ontwerp worden.

Welke gronden dat zijn, wijst het tweede lid zelf aan. Het gaat om een botsing met een ouder merkrecht of auteursrecht, om oneigenlijk gebruik van bepaalde tekens en om strijd met de openbare orde of de goede zeden, maar ook om het ontbreken van nieuwheid of eigen karakter en om de uitsluitingen van artikel 3.2 BVIE. Gronden die het lid niet noemt, zoals een strijdig ouder modelrecht of een depot dat geen tekening of model betreft, laten deze weg niet open. Bij de genoemde gronden beslist steeds de vraag of wat overblijft aan de beschermingsvoorwaarden voldoet en herkenbaar hetzelfde ontwerp is.

Hoe zo'n handhaving eruitziet

De aanpassing wordt zichtbaar gemaakt in het register. Dat kan op twee manieren: de houder verklaart zelf dat hij gedeeltelijk afziet van zijn aanspraken, of er wordt een rechterlijke beslissing ingeschreven waarbij het recht gedeeltelijk nietig is verklaard. Zo'n beslissing moet definitief zijn: geen verzet, geen hoger beroep en geen cassatie meer mogelijk. Pas dan ligt vast wat er van het model over is.

Deze mogelijkheid hangt samen met het verbod op wijziging van een model tijdens de looptijd. Het verbod op wijziging in artikel 3.14 BVIE verwijst uitdrukkelijk naar deze uitzondering: dit is de route waarlangs de inhoud van een inschrijving nog kan veranderen.

Een voorbeeld

Een ontwerper laat een verpakkingsvorm inschrijven waarop een sierpatroon staat dat toevallig het beeldmerk van een ander bevat. De houder van dat oudere merk roept de nietigheid in. In plaats van de hele inschrijving te verliezen, kan de ontwerper de aanspraak op dat patroondeel prijsgeven. Blijft de karakteristieke vorm van de verpakking daarmee herkenbaar hetzelfde ontwerp, dan blijft de inschrijving voor die vorm in stand. Is het patroon juist het enige onderscheidende element, dan is er niets te behouden en gaat de inschrijving in haar geheel onderuit.

In de praktijk

• Voor de houder: ga vroeg na of een gedeeltelijke afstand het geschil oplost. Dat kan een volledige procedure over de geldigheid voorkomen.
• Voor de houder: bedenk bij het deponeren welke elementen van een ontwerp je los van elkaar beschermd wilt zien; afzonderlijke depots geven meer keuze dan één depot waarin alles samenkomt.
• Voor de aanvaller: houd er rekening mee dat een gedeeltelijke overwinning de houder een aangepast, maar nog steeds bruikbaar recht kan opleveren.
• Voor beiden: controleer het register na afloop. Wat er nog beschermd is, blijkt uit de ingeschreven verklaring of beslissing, niet uit de oorspronkelijke afbeeldingen.