Artikel 3.5 BVIE: Modelrecht ontstaat door inschrijving

Dit artikel bepaalt hoe je het modelrecht daadwerkelijk verkrijgt. Een mooi en oorspronkelijk ontwerp levert op zichzelf nog geen uitsluitend recht op: dat ontstaat pas door de inschrijving van een depot. Er zijn twee routes, en beide leiden tot bescherming die in het hele Benelux-gebied werkt.

Voor ontwerpers is dat een belangrijk verschil met het auteursrecht, dat vanzelf ontstaat op het moment dat je iets maakt. In het modelrecht moet je actief in beweging komen, en tijdig ook, want de nieuwheid wordt gemeten op de datum van het depot of van de voorrang. Op Europees niveau bestaat daarnaast een kortdurende bescherming zonder inschrijving voor modellen die in de Europese Unie openbaar zijn gemaakt, maar die valt buiten dit verdrag.

Twee routes naar bescherming

De eerste route is het Benelux-depot: je dient je ontwerp in binnen het Benelux-gebied bij het Bureau. De praktische gang van zaken bij zo'n indiening staat in artikel 3.9 BVIE. De tweede route is het internationale depot bij het Internationaal Bureau, waarbij je de Benelux aanwijst als gebied waarvoor je bescherming wilt. Ook dan volgt uiteindelijk een inschrijving die in de Benelux werkt.

Welke route past, hangt af van je afzetmarkt. Verkoop je vrijwel alleen in de Benelux, dan volstaat de eerste. Bedien je meerdere landen, dan kan één internationale indiening met meerdere aanwijzingen praktischer zijn dan losse aanvragen per land.

Voorrang blijft overeind

De verkrijging door inschrijving geldt onverminderd het recht van voorrang. Dat betekent dat een eerdere buitenlandse aanvraag je peildatum naar voren kan halen, zodat wat er tussen die aanvraag en jouw depot op de markt verscheen je niet wordt tegengeworpen. Je moet dat beroep wel volgens artikel 3.10 BVIE doen, en de inhoudelijke werking ervan blijkt uit artikel 3.3 BVIE.

Samenloop van depots

Het tweede lid regelt een bijzondere situatie: twee depots voor hetzelfde ontwerp, kort na elkaar. Blijft publicatie van het eerste depot uit, dan schuift het latere depot op naar de rang van eerste depot. Zo blijft een depot dat nooit tot publicatie leidt niet als een blokkade boven de markt hangen.

In de praktijk

Een cateraar laat een serie opvallend gevormde serveerschalen ontwerpen en presenteert ze op een netwerkbijeenkomst. Een gast fotografeert de schalen en deponeert de vormgeving een week later op eigen naam. Doordat het recht aan de inschrijving hangt, staat die ander formeel als rechthebbende geregistreerd. De cateraar is niet machteloos: artikel 3.7 BVIE geeft de werkelijke ontwerper of zijn rechtverkrijgende de mogelijkheid het depot op te eisen.

Praktisch voor ontwerpers en opdrachtgevers: deponeer vóór de eerste presentatie, of in elk geval binnen de respijtperiode die artikel 3.3 BVIE biedt. Leg intern vast wie als ontwerper geldt; artikel 3.8 BVIE wijst bij werk in dienstverband of op bestelling namelijk niet altijd de maker aan.

Omdat het recht aan de inschrijving hangt, bepalen de afbeeldingen in het depot wat er beschermd is. Een onduidelijke foto, een ontbrekend aanzicht of een tekening waarop het ontwerp in een andere vorm staat dan het product dat je op de markt brengt, werkt door in de reikwijdte van je recht. Zorg dus dat de afbeeldingen het ontwerp tonen zoals je het beschermd wilt hebben.