Artikel 2.34quater BVIE: Wanneer een collectief merk wordt geweigerd

Een collectief merk moet aan meer eisen voldoen dan een gewoon merk. Naast de gebruikelijke weigeringsgronden kijkt het Bureau naar de groep achter het merk en naar het reglement. Dit artikel zet uiteen wanneer een aanvraag om die redenen wordt afgewezen en hoe je een afwijzing nog kunt afwenden.

De reden voor die extra toets is dat het publiek aan een collectief merk betekenis hecht. Wie zo'n teken op een verpakking ziet, gaat ervan uit dat er een organisatie achter zit met regels en controle. Is dat niet zo, dan misleidt het merk, en dat wil de wet aan de poort tegenhouden.

De gewone weigeringsgronden, met één uitzondering

De absolute weigeringsgronden van artikel 2.2bis BVIE gelden ook hier: een teken zonder onderscheidend vermogen, een misleidend teken of een teken dat in strijd is met de openbare orde komt er niet door. Eén grond wordt uitgeschakeld, namelijk die voor tekens die in de handel de plaats van herkomst van de waren of diensten aanduiden. Zo'n aanduiding kan dus wél als collectief merk worden ingeschreven. Een uitsluitend recht op de aanduiding zelf levert dat niet op: volgens artikel 2.34bis BVIE kan de houder anderen niet verbieden haar eerlijk te gebruiken.

Gebreken in de groep of het reglement

De aanvraag wordt ook afgewezen als niet is voldaan aan de eisen over wie een collectief merk kan aanvragen en wat het merk moet doen, of als het verplichte reglement ontbreekt of niet aan de minimumeisen voldoet. Datzelfde geldt als het reglement zelf in strijd is met de openbare orde of de goede zeden, bijvoorbeeld omdat het ondernemers op oneigenlijke gronden uitsluit of afspraken bevat die de mededinging op onaanvaardbare wijze beperken.

Verwarring over de aard van het merk

Een aparte grond is de misleiding over de aard of betekenis van het merk zelf. Wekt het teken de indruk iets anders te zijn dan een collectief merk, dan wordt de aanvraag afgewezen. Denk aan een teken dat zich presenteert als een officiële, van overheidswege afgegeven kwalificatie terwijl het gaat om een private groep, of aan een teken dat lijkt op een individuele productaanduiding.

Een vereniging van installateurs vraagt een collectief merk aan waarin het woord "rijksgekeurd" is verwerkt. Het publiek zal denken dat een overheidsinstantie de installateurs heeft goedgekeurd, terwijl de vereniging zelf de toets uitvoert. Zo'n aanvraag strandt op misleiding over de aard van het merk. Kiest de vereniging voor een teken dat haar eigen naam en controle laat zien, dan is dat probleem weg.

Repareren in plaats van verliezen

Een bezwaar hoeft niet op een afwijzing uit te lopen: de aanvraag blijft overeind als de aanvrager door het reglement te wijzigen alsnog aan de eisen voldoet. Dat is de eigen route van het collectieve merk, want het gebrek zit hier vaak niet in het teken maar in de tekst van het reglement, en die tekst valt aan te passen. Het loont dus om op een bezwaar inhoudelijk te reageren met een aangepast reglement in plaats van de aanvraag op te geven.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: loop het reglement langs op toetreding, controle en sancties voordat je indient, en houd rekening met een aanpassingsronde in je planning.
• Voor de vereniging: vermijd woorden die officieel gezag suggereren als dat gezag er niet is. Dat is de meest voorkomende misser bij keurmerken.
• Voor een concurrent: een reglement dat toetreding kunstmatig blokkeert, is een reëel aanknopingspunt om een collectief merk aan te vechten.

De eisen waarnaar dit artikel verwijst staan in artikel 2.34bis BVIE en artikel 2.34ter BVIE.