Boek 5 Artikel 62 (5:62 BW)

Sommige zaken zijn mandelig zonder dat iemand daarvoor bij de notaris is geweest. Artikel 5:62 BW wijst er twee aan: een vrijstaande scheidsmuur, een hek of een heg waar de grens van twee erven in de lengterichting onderdoor loopt, en de scheidsmuur die twee gebouwen of werken van verschillende eigenaars gemeen hebben. Die zaken zijn van rechtswege gemeenschappelijk eigendom van de betrokken eigenaars.

De erfafscheiding op de grens

Het eerste lid knoopt aan bij de ligging van de erfgrens. Loopt die grens in de lengterichting onder de schutting, het hek of de heg door, dan is de afscheiding gemeenschappelijk eigendom en mandelig. Er is geen akte of afspraak voor nodig; de toestand ter plaatse is bepalend. Staat de afscheiding volledig op één erf, al is het maar tien centimeter van de grens, dan is zij van die ene eigenaar en geldt dit artikel niet.

Met 'in de lengterichting' bedoelt de wet dat de grens over de lengte van de afscheiding onder haar door loopt, en haar dus niet alleen ergens kruist. Het woord 'vrijstaand' bij de scheidsmuur wijst op een muur die op zichzelf staat als afscheiding tussen twee erven. Voor muren die deel uitmaken van gebouwen bevat het tweede lid een eigen regel.

De gemene bouwmuur

Twee huizen die tegen elkaar aan staan, kunnen één muur delen. Zo'n scheidsmuur die twee gebouwen of werken van verschillende eigenaars gemeen hebben, is eveneens gemeenschappelijk eigendom en mandelig. De tekst stelt daarvoor twee eisen. De muur moet door twee gebouwen of werken gemeen worden gehad, dus tegelijk bij beide bouwwerken horen. En die gebouwen of werken moeten aan verschillende eigenaars toebehoren; staan beide woningen op naam van dezelfde persoon, dan is er niemand met wie de muur gedeeld kan worden.

Wat mandeligheid hier betekent

Uit de mandeligheid volgt een reeks gevolgen die verderop in deze titel staan. Het aandeel in de zaak kan niet los van het erf worden overgedragen en verdeling kan niemand vorderen, zegt artikel 5:63 BW. Iedere mede-eigenaar moet de anderen toegang geven tot de mandelige zaak, zegt artikel 5:64 BW. En het onderhoud, de reiniging en zo nodig de vernieuwing komen voor rekening van alle mede-eigenaars, zegt artikel 5:65 BW.

Praktisch betekent dat u de gedeelde schutting niet in uw eentje kunt weghalen, vervangen door iets heel anders of verplaatsen. U bent er samen eigenaar van en beslist er samen over. Voor een mandelige scheidsmuur kent de wet wel enkele bevoegdheden die iedere mede-eigenaar zelfstandig heeft: artikel 5:67 BW staat aanbouwen en het aanbrengen van werken tot op de halve dikte toe, en artikel 5:68 BW het aanleggen van een goot, telkens onder de voorwaarden die daar staan.

Een voorbeeld. Twee buren delen een gemetselde tuinmuur waar de grens middendoor loopt. De ene wil de muur slopen omdat hij meer zon in de tuin wil, de andere wil hem houden. Omdat de muur mandelig is, kan de eerste niet eenzijdig slopen. Ontstaan er scheuren door ouderdom, dan moeten zij het herstel samen regelen en samen betalen, ook als vooral de een er last van heeft.

In de praktijk

Of het eerste lid van toepassing is, hangt af van de ligging van de grens; het Kadaster kan de grens op verzoek in het veld aanwijzen. Loopt de grens in de lengterichting onder de afscheiding door, dan is zij gedeeld eigendom en gelden de regels over toegang en kosten van de artikelen 5:64 en 5:65 BW. Staat zij op één erf, dan is zij eigendom van die ene buur en is dit artikel niet van toepassing. Komen de buren er samen niet uit, dan kan de rechter beslissen.