Boek 5 Artikel 58 (5:58 BW)

Wie water, elektriciteit, gas of warmte op zijn erf wil krijgen terwijl de voorziening elders al klaarligt, heeft daarvoor soms een stuk grond van een ander nodig. Artikel 5:58 BW geeft die eigenaar het recht om van zijn buren te vorderen dat zij een leiding door of over hun erf dulden. Daar staat een schadevergoeding tegenover, die vooraf betaald of zeker gesteld moet zijn.

Wanneer de gedoogplicht geldt

Er zijn twee vereisten. De voorziening moet elders al voor de eigenaar beschikbaar zijn; het gaat om het transport ernaartoe, niet om een recht op levering zelf. En de eigenaar moet die voorziening met een leiding willen aanvoeren. Is aan beide voldaan, dan kan hij van de eigenaars van de naburige erven verlangen dat zij de leiding over of onder hun grond dulden.

De buurman die moet gedogen blijft eigenaar van zijn grond. Hij wordt geen mede-eigenaar van de leiding en raakt zijn perceel niet kwijt; hij moet alleen een aanwezigheid dulden waarvoor hij wordt betaald. Hoe zwaar die last is, telt mee bij de plaatsbepaling en bij het bedrag: een kabel langs de erfgrens is iets anders dan een tracé dwars onder een terras.

Dezelfde regels als bij de noodweg

De wet verklaart de laatste vier leden van artikel 5:57 BW van overeenkomstige toepassing. Dat levert vier dingen tegelijk op.

• Belangenafweging bij het tracé. Het belang van het aan te sluiten erf weegt tegen het belang van de belaste erven om zo weinig mogelijk overlast te ondervinden.
• Verhoging achteraf. Doen zich onvoorziene omstandigheden voor waardoor de last veel groter is dan waarmee bij het bepalen van de vergoeding was gerekend, dan kan de rechter het bedrag verhogen.
• Verlegging. Verandert de plaatselijke situatie zo dat een ander tracé wenselijk is, dan kan een onmiddellijk belanghebbende eigenaar verlegging vorderen.

- Verval. Zodra de leiding niet meer nodig is, houdt het recht op, hoe lang zij er ook heeft gelegen.

Een voorbeeld

Een woning achteraan een kavel wordt op het warmtenet aangesloten, maar de aansluiting ligt aan de straat waar alleen het buurperceel aan grenst. De eigenaar kan vorderen dat de buurman een leiding onder de rand van zijn tuin duldt, tegen vergoeding van de schade: het openbreken van de bestrating, het herstel van de beplanting, de waardevermindering van dat strookje. Wordt de woning later rechtstreeks aan de straatzijde ontsloten en is de leiding overbodig, dan vervalt de gedoogplicht.

In de praktijk

Bespreek eerst het tracé met de nabuur en leg de afspraak vast, bij voorkeur in een notariële akte als er een blijvende leiding komt; dan weten ook latere eigenaars wat er ligt en wie het onderhoudt. Komt u er niet uit, dan beslist de rechtbank op vordering van de eigenaar die de leiding wil aanleggen. Regel de vergoeding vooraf, want zonder betaling of zekerheid hoeft de nabuur de aanleg niet toe te laten.