Boek 5 Artikel 40 (5:40 BW)

Grenst uw erf aan openbaar of stromend water, dan mag u dat water gebruiken: voor bevloeiing, om vee te drenken en voor soortgelijke doeleinden. Die bevoegdheid heeft twee grenzen. U mag daarmee aan eigenaars van andere erven geen hinder toebrengen in een mate of op een wijze die onrechtmatig is volgens artikel 6:162 BW. En gaat het om openbaar water, dan geldt de bevoegdheid alleen voor zover de functies die op grond van de Omgevingswet aan dat water zijn toegekend zich er niet tegen verzetten.

Wat u mag doen

De wet noemt bevloeiing en het drenken van vee en laat met de woorden 'andere dergelijke doeleinden' ruimte voor gebruik van dezelfde soort. Denk aan water halen om de moestuin te gieten, een drinkbak voor paarden te vullen of modderig gereedschap na het werk op het land af te spoelen. Waar precies de grens ligt van wat nog onder 'dergelijke doeleinden' valt, werkt de wet niet verder uit; dat hangt af van de omstandigheden van het geval. Wel blijft altijd gelden: wat u wegneemt, is er voor anderen niet meer.

De grens van de hinder

Uw buurman verderop langs dezelfde watergang heeft dezelfde belangen als u. Onttrekt u zoveel dat zijn deel droogvalt, dan levert dat hinder op die onrechtmatig kan zijn. Hetzelfde geldt als u het water vervuilt of opwarmt terug laat lopen. De beoordeling verloopt langs dezelfde lijn als bij de andere burenrechtelijke hinderbepalingen: aard, ernst en duur van de hinder, de schade en de mogelijkheid om het anders te doen.

• Bevloeiing — water gebruiken om land of gewassen nat te houden.
• Drenken van vee — dieren laten drinken uit het langsstromende water.

- Vergelijkbaar gebruik — ander gebruik van dezelfde orde, mits het anderen niet onrechtmatig hindert.

Openbaar water en zijn functies

Bij openbaar water komt er een laag bij. De functies die op grond van de Omgevingswet aan dat water zijn toegekend, gaan voor. Is het water bestemd voor scheepvaart, waterberging, drinkwaterwinning of natuur, dan mag uw gebruik daar niet mee botsen. In droge perioden kunnen bovendien tijdelijke onttrekkingsverboden gelden. Uw privaatrechtelijke bevoegdheid houdt dus op waar de publieke functie begint, en dat kan per seizoen verschillen.

Een voorbeeld. Een akkerbouwer pompt in een droge zomer water uit de sloot langs zijn perceel om zijn gewas te redden. In beginsel mag dat. Valt de sloot daardoor droog waardoor het vee van de buurman niet meer kan drinken, dan gaat hij te ver. Geldt er bovendien een onttrekkingsverbod voor dat water, dan mag hij helemaal niet pompen, hoe groot zijn belang ook is.

In de praktijk

Ga vóór het pompseizoen na welke regels er voor uw water gelden en of er meldings- of vergunningplichten zijn; de waterbeheerder kan dat zeggen. Houd bij hoeveel u onttrekt, want dat is bij een geschil uw enige objectieve gegeven. En stem af met de andere gebruikers langs dezelfde watergang: een verdeling die alle partijen accepteren, is duurzamer dan een procedure midden in een droogte. Bij openbaar water geldt daarbij steeds dat de functies die op grond van de Omgevingswet aan het water zijn toegekend, voorgaan op het gebruik door de aangrenzende eigenaar.