Boek 5 Artikel 30 (5:30 BW)

Een grens die met de oeverlijn meebeweegt, geeft geen zekerheid. Dit artikel biedt de uitweg: is de grens eenmaal vastgelegd, dan verandert hij niet meer door verplaatsing van de oeverlijn. Dat vastleggen kan op twee manieren, door de eigenaars van land en water samen bij notariële akte volgens artikel 5:31 BW, of door de rechter volgens artikel 5:32 BW. De vastlegging geldt daarna tegenover iedereen, dus ook tegenover latere kopers en rechthebbenden.

Werking tegenover iedereen

Dat de vastlegging jegens een ieder geldt, is de kern van deze bepaling. Een gewone afspraak tussen twee buren bindt alleen die twee, maar een vastgelegde oevergrens werkt ook tegen derden die later een recht op een van de erven krijgen. Dat is mogelijk doordat de vastlegging in de openbare registers wordt ingeschreven en dus voor iedereen kenbaar is. Wie het perceel koopt, koopt daarmee de vastgelegde grens.

Als de verkeerde persoon meetekende

Het tweede lid regelt een lastig geval. Soms staat in de openbare registers iemand als eigenaar ingeschreven die dat in werkelijkheid niet is. Heeft die ingeschrevene aan de vastlegging meegewerkt in plaats van de werkelijke eigenaar, dan blijft de vastlegging toch gelden. De werkelijke eigenaar kan dat voorkomen: heeft hij vóór de inschrijving verzet gedaan tegen inschrijving van de akte of het vonnis, dan werkt de vastlegging niet tegen hem.

• Vastlegging bij akte — de eigenaars van land en water leggen de grens samen vast bij de notaris.
• Vastlegging door de rechter — op vordering van de een tegen de ander.

- Verzet vóór inschrijving — daarmee houdt de werkelijke eigenaar de vastlegging tegen; het is ook zijn enige middel.

Waarom snelheid telt

De regeling beloont wie oplet. Zodra de akte of het vonnis is ingeschreven, helpt het betoog dat u en niet de ingeschrevene partij had moeten zijn u niet meer. Ook het derde lid van artikel 5:31 BW brengt u dan niet verder: dat lid beschermt niet de eigenaar, maar wie op het ogenblik van de inschrijving een recht op een van de erven heeft, het erf huurt of pacht, of er beslag op heeft laten inschrijven. Voor de eigenaar die bij de vastlegging is gepasseerd, kent de wet maar één middel, en dat is verzet vóór de inschrijving. Wie vermoedt dat over zijn grond een grens wordt vastgelegd buiten hem om, moet dus op tijd in actie komen, en dus weten wat er in de registers over zijn perceel gebeurt.

Een voorbeeld. Twee percelen langs een plas zijn jaren geleden verkocht, maar de tenaamstelling in de registers is nooit bijgewerkt. De ingeschreven partij tekent samen met de eigenaar van het water een akte waarin de oevergrens wordt vastgelegd. De werkelijke eigenaar merkt dat pas na de inschrijving. De vastlegging staat dan overeind, ook al was hij zelf geen partij. Had hij vóór de inschrijving verzet gedaan, dan was dat anders geweest.

In de praktijk

Controleer dat de tenaamstelling van uw perceel in de openbare registers klopt; dat is de goedkoopste verzekering tegen dit soort verrassingen. Overweegt u vastlegging, doe dat dan samen met de eigenaar van het water bij de notaris, want dat is sneller dan een procedure. En bedenk dat vastleggen twee kanten heeft: u wint zekerheid, maar u geeft ook het uitzicht op toekomstige aanwas op.