Artikel 68 ROW 1995: Beslag op een octrooi

Een schuldeiser kan beslag leggen op een octrooi. Omdat een octrooi geen tastbaar goed is, sluit de wet aan bij de regels voor beslag op onroerende zaken: er wordt een proces-verbaal van inbeslagneming opgemaakt, en dat wordt in het octrooiregister ingeschreven. In plaats van de aard en de ligging van een pand komt daarin een aanduiding van het octrooi te staan.

Die keuze is logisch. Net als bij een registergoed draait alles om een openbaar register waarin belanghebbenden kunnen zien welke lasten op het recht rusten. Zo weet een koper of een financier waar hij aan toe is, en kan de beslaglegger voorkomen dat de waarde onder zijn handen wegloopt.

De inschrijving is het scharnierpunt

Na de inschrijving van het proces-verbaal kan een vervreemding, bezwaring, onderbewindstelling of licentieverlening niet meer tegen de beslaglegger worden ingeroepen. De octrooihouder blijft die handelingen feitelijk kunnen verrichten, maar ze werken niet tegenover de beslaglegger. Wie na de inschrijving nog snel een licentie sluit om het octrooi minder aantrekkelijk te maken, bereikt daarmee niets.

Licentievergoedingen vallen er mede onder

Het beslag beperkt zich niet tot het octrooi zelf. Ook licentievergoedingen die op het moment van inschrijving nog niet waren betaald, vallen eronder, mits het ingeschreven beslag aan de licentiehouder is betekend. Die vergoedingen moeten dan worden voldaan aan de notaris die de executie doet, op voorwaarde dat dit bij de betekening uitdrukkelijk aan de licentiehouder is meegedeeld en behoudens rechten van derden die de executant moet eerbiedigen. Wat aan de notaris wordt betaald, telt mee bij de opbrengst zoals bedoeld in artikel 69 ROW 1995.

Voor de licentiehouder is de betekening dus het beslissende signaal. Betaalt hij na een correcte betekening en mededeling toch door aan de octrooihouder, dan loopt hij het risico dat hij nogmaals moet betalen.

Doorhaling van het beslag

De wet noemt twee manieren om de inschrijving door te halen. De eerste is een schriftelijke verklaring van de deurwaarder, aangeboden ter inschrijving, dat hij het beslag in opdracht van de beslaglegger opheft of dat het beslag is vervallen. De tweede is een rechterlijke uitspraak die opheffing inhoudt of het verval vaststelt. Daarnaast blijft de algemene weg van het burgerlijk recht open om een inschrijving die haar betekenis heeft verloren waardeloos te laten verklaren. Zolang de doorhaling niet is ingeschreven, blijft het beslag voor de buitenwereld zichtbaar en blokkeert het feitelijk elke transactie.

In de praktijk

• Voor de beslaglegger: inventariseer vooraf welke licenties er lopen en aan wie moet worden betekend. Beslag op het kale octrooi zonder de inkomstenstroom levert vaak weinig op.
• Voor de octrooihouder: houd de jaartaks bij. Een octrooi dat tijdens het beslag vervalt wegens niet betalen, verliest zijn waarde, en dat helpt niemand.
• Voor de licentiehouder: stop met betalen aan de octrooihouder zodra het beslag correct aan je is betekend met de mededeling over de notaris. Bewaar die stukken.
• Voor de koper: raadpleeg het register vlak voor het passeren van de akte. Een ingeschreven beslag maakt je verkrijging waardeloos tegenover de beslaglegger.

Een leverancier heeft een onbetaalde vordering op een machinefabrikant en legt beslag op diens octrooi op een lasmethode. Het proces-verbaal wordt ingeschreven en het beslag wordt betekend aan de twee licentienemers, met de mededeling dat zij aan de notaris moeten betalen. De fabrikant verkoopt het octrooi daarna alsnog, maar die overdracht kan de leverancier niet worden tegengeworpen.

Waar artikel 67 ROW 1995 gaat over zekerheid die de octrooihouder zelf vrijwillig verstrekt, gaat dit artikel over verhaal dat een schuldeiser afdwingt.