Artikel 73 ROW 1995: Optreden tegen indirecte octrooi-inbreuk

Niet iedereen die aan een inbreuk bijdraagt, past de uitvinding zelf toe. Wie onderdelen levert waarmee een ander de geoctrooieerde uitvinding kan uitvoeren, blijft formeel buiten het bereik van de gewone verbodsbepaling. Dit artikel sluit die achterdeur: de octrooihouder kan dezelfde vorderingen die hem bij handhaving ten dienste staan ook instellen tegen wie de in artikel 54 ROW 1995, eerste lid, bedoelde handelingen verricht.

Dat artikel omschrijft de zogeheten indirecte inbreuk: het zonder toestemming in Nederland, Curaçao of Sint Maarten aanbieden of leveren van middelen die een wezenlijk bestanddeel van de uitvinding betreffen, aan iemand die niet gerechtigd is de uitvinding te gebruiken, terwijl de leverancier weet of behoort te weten dat die middelen geschikt en bestemd zijn om de uitvinding toe te passen. De levering moet bovendien gericht zijn op toepassing van de uitvinding binnen datzelfde gebied; middelen die kennelijk voor gebruik elders bestemd zijn, vallen erbuiten.

Waarom dit artikel nodig is

Een octrooi op een samenstel is weinig waard als een leverancier ongestoord alle bijzondere onderdelen mag verkopen aan monteurs die het samenstel vervolgens in elkaar zetten. De octrooihouder zou dan achter tientallen eindgebruikers aan moeten, in plaats van naar de bron te kunnen. Deze bepaling maakt de leverancier zelf aanspreekbaar en concentreert het geschil daar waar de winst wordt gemaakt.

Tegelijk begrenst de wet dat. Gewone, algemeen in de handel verkrijgbare producten vallen er in beginsel buiten, tenzij de leverancier zijn afnemer juist aanzet tot verboden gebruik. Een schroef of een standaardslang maakt je nog geen inbreukmaker; een op maat gemaakt onderdeel dat alleen in de geoctrooieerde constructie past, ligt heel anders.

Hetzelfde gereedschap als bij directe inbreuk

• Verbod. Een bevel om het aanbieden of leveren te staken.
• Geld. Schadevergoeding en afdracht van de genoten winst, binnen dezelfde voorwaarden die daarvoor gelden.
• Zaken. Opeising, onttrekking aan het verkeer of vernietiging van de betrokken middelen.
• Informatie. Opgave van herkomst en distributiekanalen, zodat de rest van de keten in beeld komt.

Het tweede lid verklaart de bepaling over licentienemers en pandhouders uit artikel 70 ROW 1995, zesde lid, van overeenkomstige toepassing. De octrooihouder kan dus mede namens hen vorderen, en zij kunnen alleen zelfstandig optreden als zij die bevoegdheid bij hem hebben bedongen. Een exclusief licentienemer die deze mogelijkheid niet in zijn contract heeft staan, kan de toeleverancier van zijn concurrent niet op eigen kracht aanspreken.

Een voorbeeld. Een uitvinder heeft octrooi op een melkinstallatie met een bijzondere zuigmond. Een toeleverancier verkoopt losse zuigmonden die alleen op die installatie passen, met een handleiding waarin staat hoe je ze monteert. Hij bouwt zelf geen installatie en levert alleen aan boeren. Toch kan de octrooihouder hem aanspreken: hij levert een wezenlijk bestanddeel aan mensen die niet gerechtigd zijn, en hij weet waar het voor dient. Levert hij daarentegen alleen rubberen ringen die in elke technische groothandel liggen, dan is dat anders, tenzij hij zijn klanten juist aanmoedigt de installatie na te bouwen.

Waar het misgaat

Voor de octrooihouder: de wetenschap van de leverancier is het scharnierpunt. Leg vast wat hij op zijn website, in zijn catalogus of in zijn handleiding schrijft, want daar blijkt vaak uit dat hij precies wist waar zijn middelen voor bestemd waren. Een gemotiveerde brief maakt die wetenschap vanaf dat moment onbetwistbaar.

Voor de leverancier: onderzoek voordat je een onderdeel in het assortiment neemt of er een octrooi op het samenstel rust en of jouw afnemers gerechtigd zijn. Schrap uit je verkoopmateriaal elke aanwijzing dat het onderdeel bedoeld is voor gebruik in een beschermde constructie, en lever bij twijfel alleen aan partijen met een licentie. Wie doorlevert na een gemotiveerde waarschuwing, loopt het volle risico op schadevergoeding en winstafdracht.