Artikel 6 ROW 1995: Wanneer is een uitvinding inventief?

Dit artikel bevat naast de nieuwheid de tweede materiële eis voor een octrooi. Een uitvinding berust op uitvinderswerkzaamheid als zij voor een deskundige niet op een voor de hand liggende wijze voortvloeit uit de stand van de techniek. In de praktijk heet die eis inventiviteit.

Artikel 4 en artikel 6 ROW 1995 leggen dezelfde stand van de techniek naast de uitvinding, maar stellen er een andere vraag over. Bij nieuwheid gaat het erom of de uitvinding daarin al besloten ligt. Artikel 6 meet de afstand tussen wat bekend was en wat wordt geclaimd, en vraagt of een deskundige die afstand zonder uitvinderswerk zou hebben overbrugd. Dat de uitvinding nergens precies zo beschreven staat, beslist die tweede vraag dus nog niet.

De deskundige als maatstaf

De toets gaat niet over wat de uitvinder zelf knap vond, maar over wat een deskundige in het vakgebied zou hebben gedaan. Die deskundige is een gedachtefiguur: iemand met gemiddelde kennis en ervaring in de betrokken techniek, die de stand van de techniek kent maar zelf geen creatieve sprongen maakt. Hij beschikt over de gebruikelijke vakkennis en routinemiddelen.

Het peilmoment

Beoordeeld wordt wat de deskundige wist en kon op de indieningsdatum, of op de voorrangsdatum als een recht van voorrang is ingeroepen. Kennis die pas later beschikbaar kwam, speelt geen rol. Ook de oplossing zelf mag niet worden meegenomen als uitgangspunt: de vraag is of de deskundige er zonder kennis van de uitvinding toe zou zijn gekomen.

Van verschil naar probleem

Om die afstand concreet te maken, wordt doorgaans vertrokken vanuit het bekende uitgangspunt dat het dichtst bij de uitvinding ligt. Het kenmerk waarin de uitvinding daarvan afwijkt, laat zien welk technisch effect zij bereikt en daarmee welk technisch probleem zij oplost. Vervolgens wordt nagegaan of de deskundige, met dat probleem voor ogen, aanleiding had om tot de geclaimde oplossing te komen.

Geheime eerdere aanvragen tellen hier niet mee

De tweede zin van dit artikel bevat een technische regel. Documenten die alleen op grond van het derde en vierde lid van artikel 4 ROW 1995 tot de stand van de techniek behoren, dus eerdere aanvragen die op de indieningsdatum nog niet gepubliceerd waren, blijven bij de inventiviteitstoets buiten beschouwing. Die stukken kunnen wel aan de nieuwheid in de weg staan, maar ze kunnen niet worden gebruikt om te betogen dat de stap voor de hand lag. De deskundige kon die documenten op het peilmoment immers ook niet kennen.

Een voorbeeld

Een fabrikant van transportbanden vervangt een stalen geleiderol door een rol van kunststof en claimt dat als uitvinding. In de vakliteratuur staan de eigenschappen van die kunststof al beschreven, en het vervangen van metaal door kunststof om gewicht te sparen is gangbaar. Ligt die stap voor de deskundige voor de hand, dan ontbreekt inventiviteit. Bestaat de uitvinding daarentegen uit een kunststof rol met een bepaalde groefstructuur die een technisch probleem van de bekende rollen oplost, en wijst geen enkel bekend document naar die oplossing, dan moet de beoordeling vanuit dat verschil en dat probleem opnieuw worden gemaakt.

In de praktijk

• Beschrijf het probleem, niet alleen het product. Wie in de aanvrage duidelijk maakt welk technisch probleem wordt opgelost, maakt de beoordeling van de inventieve stap beter mogelijk.
• Bepaal de meest nabije stand van de techniek. Voor aanvrager en tegenpartij is dat het vertrekpunt van de discussie.
• Voor wie wordt aangesproken. Wie de inventiviteit bestrijdt, moet duidelijk maken waarom de deskundige het onderscheidende kenmerk op het peilmoment zonder uitvinderswerk zou hebben aangebracht.