Artikel 8 ROW 1995: De aanvrager geldt als uitvinder

Dit artikel regelt van wie het octrooi in beginsel is. Wie de aanvrage indient, wordt beschouwd als de uitvinder en daarmee als degene die aanspraak heeft op het octrooi. Het bureau hoeft dus niet te onderzoeken wie er in werkelijkheid achter de vinding zit.

Achter die regel zit een praktische keuze. Een verleningsprocedure zou onwerkbaar worden als bij elke aanvrage eerst zou moeten worden vastgesteld wie in het laboratorium de doorslaggevende gedachte had. De wet werkt daarom met een vermoeden dat de zaak vlot houdt en de discussie over het rechthebbendenschap verplaatst naar de rechter, waar zij tussen de betrokkenen zelf wordt uitgevochten.

Een vermoeden, geen definitieve toewijzing

Het is belangrijk te zien dat dit een uitgangspunt is en geen onaantastbare titel. De aanvrager geldt als uitvinder zolang niemand het tegendeel aantoont. Het artikel begint dan ook met het woord onverminderd: de artikelen 11, 12 en 13 ROW 1995 gaan vóór. Blijkt uit een van die bepalingen dat een ander aanspraak heeft, dan wint die ander, ongeacht wiens naam op de aanvrage staat.

Artikel 11 ROW 1995 is de bekendste tegenhanger. Wie zijn aanvrage heeft ontleend aan wat een ander had gemaakt of beschreven, heeft in zoverre geen aanspraak; die blijft bij de bestolen partij. Artikel 12 ROW 1995 regelt de uitvinding die wordt gedaan in loondienst, tijdens een opleiding of bij onderzoek aan een universiteit, hogeschool of onderzoeksinstelling: onder de daar genoemde voorwaarden komt de aanspraak toe aan de werkgever of de instelling. Artikel 13 ROW 1995 gaat over iets anders: hebben verschillende personen volgens een afspraak samen aan de uitvinding gewerkt, dan hebben zij gezamenlijk aanspraak op octrooi.

Waarom dit voor bedrijven belangrijk is

In de praktijk staat een onderneming als aanvrager op het formulier, terwijl de vinding door medewerkers of door een ingehuurd ontwerpbureau is bedacht. Dat kan goed gaan, maar alleen als de rechten intern en contractueel op orde zijn. Het vermoeden uit dit artikel maakt namelijk niet dat de onderneming ook werkelijk rechthebbende is; het maakt haar positie alleen sterk zolang niemand haar aanvecht. Wie later een octrooi wil verkopen of licentiëren, krijgt bij het onderzoek van de koper precies deze vraag voorgelegd.

Een voorbeeld

Twee ingenieurs werken in de avonduren, volgens een onderlinge afspraak, samen aan een koelsysteem voor serverkasten. Een van hen dient de aanvrage alleen op zijn naam in. Volgens dit artikel geldt hij tegenover het bureau als uitvinder en de aanvrage loopt gewoon door. Zijn compagnon kan zich daar echter niet bij neerleggen: omdat zij volgens afspraak samenwerkten, geeft artikel 13 ROW 1995 hun een gezamenlijke aanspraak, en daarop kan hij zich beroepen. Was er geen samenwerkingsafspraak geweest en had de indiener diens tekeningen zonder toestemming gebruikt, dan liep de weg via artikel 11 ROW 1995. Het vermoeden geeft de indiener dus een voorsprong in de procedure, geen gelijk in de zaak.

In de praktijk

• Leg de overdracht schriftelijk vast. Regel bij samenwerking met freelancers, studenten of onderzoeksinstellingen vooraf wie de aanvrage indient en aan wie de rechten toekomen.
• Houd een uitvindersdossier bij. Gedateerde labjournaals, schetsen en mails zijn het bewijsmateriaal in een geschil over wie wat heeft bedacht.
• Controleer de keten bij overname. Wie een octrooiportefeuille koopt, moet nagaan of iedere schakel van uitvinder naar houder gedocumenteerd is.
• Reageer op tijd. Wie merkt dat een ander met zijn vinding aan de haal gaat, moet snel handelen; hoe langer een aanvrage loopt, hoe ingewikkelder het wordt om de zaak recht te zetten.