Artikel 53 ROW 1995: Wat alleen de octrooihouder mag

Een octrooi geeft je niet het recht om je eigen uitvinding te gebruiken, maar het recht om anderen te verbieden dat te doen. Dit artikel somt op welke handelingen een derde zonder toestemming van de houder niet mag verrichten. Wie een van die handelingen toch verricht, maakt directe inbreuk, ook als hij van het octrooi niets wist.

Het onderscheid tussen verbodsrecht en gebruiksrecht is geen woordenspel. Je uitvinding kan onder een ouder octrooi van een ander vallen, of onder een vergunningplicht. Een octrooi zegt daar niets over: het bepaalt alleen wie de markt voor deze technische oplossing mag afschermen. Dat is de prijs die de samenleving betaalt voor de openbaarmaking van de uitvinding in het octrooischrift.

Het productoctrooi en de zes handelingen

Bij een octrooi op een voortbrengsel zijn zes handelingen voorbehouden: vervaardigen, aanbieden, in het verkeer brengen, gebruiken, invoeren en in voorraad hebben. De laatste twee tellen alleen mee als ze gebeuren met het oog op een van de eerste vier. Een transportbedrijf dat een gesloten pallet doorvoert zit dus in een andere positie dan een groothandel die dezelfde dozen in het magazijn legt om ze te verkopen.

Aanbieden staat los van verkopen. Een advertentie, een offerte of een stand op een vakbeurs kan al genoeg zijn, ook als er nooit een product wordt geleverd. Dat maakt het verbodsrecht bruikbaar in een vroeg stadium: je hoeft niet te wachten tot de concurrent echt levert.

Werkwijzeoctrooi: toepassen en aanbieden

Bij een octrooi op een werkwijze is het toepassen ervan voorbehouden. Daarnaast is het aanbieden van de werkwijze voor toepassing op het grondgebied verboden, maar alleen als de aanbieder weet of behoort te weten dat toepassing zonder toestemming verboden is. Dat kennisvereiste beschermt de leverancier die te goeder trouw een machine of methode aanprijst; zodra hij een gemotiveerde waarschuwing van de octrooihouder heeft ontvangen, kan hij zich daar niet meer op beroepen.

Het rechtstreeks verkregen product

Een werkwijzeoctrooi zou weinig waard zijn als een concurrent de werkwijze in het buitenland toepast en het resultaat hier gewoon verkoopt. Daarom strekt de bescherming zich uit tot het product dat rechtstreeks volgens de geoctrooieerde werkwijze is verkregen. Rechtstreeks betekent: het directe resultaat van de werkwijze. Wordt dat resultaat daarna nog wezenlijk bewerkt tot iets anders, dan houdt de doorwerking ergens op.

Een voorbeeld. Een chemiebedrijf heeft octrooi op een werkwijze om een bepaald pigment te maken. Een importeur laat dat pigment volgens diezelfde werkwijze buiten Europa produceren en verkoopt het hier per vat. Dat is inbreuk, ook al vindt de werkwijze zelf hier niet plaats. Verwerkt een verfproducent het pigment vervolgens tot muurverf, dan wordt de vraag of dat eindproduct nog het rechtstreeks verkregen product is.

In de praktijk

• Voor de octrooihouder: leg per gedaagde vast welke handeling je hem verwijt. Vervaardigen, aanbieden en invoeren vragen elk om ander bewijs, en een aanbod op een beurs of website is vaak het makkelijkst vast te leggen.
• Voor wie wordt aangesproken: kijk eerst of jouw handeling wel op de lijst staat, en pas daarna of je onder een uitzondering valt. Puur particulier gebruik, proeven met de uitvinding en producten die al rechtmatig op de markt zijn gebracht vallen buiten het verbod.
• Voor de inkoper: een leverancier die vrijwaring belooft, neemt het risico contractueel over, maar niet de verbodsactie. Een verbod raakt je voorraad ook als je te goeder trouw hebt ingekocht.

Dit artikel staat niet op zichzelf. Hoe ver het verbod inhoudelijk reikt, bepaalt artikel 54b ROW 1995 aan de hand van de conclusies. Het leveren van middelen aan een ander valt onder artikel 54 ROW 1995. De uitzonderingen staan in artikel 54c ROW 1995, en voor producten die met toestemming op de markt zijn gebracht geldt artikel 54e ROW 1995.