Artikel 13 ROW 1995: Samen uitvinden, samen aanspraak

Hebben meerdere mensen volgens een afspraak samen aan een uitvinding gewerkt, dan hebben zij ook samen aanspraak op het octrooi. Deze korte bepaling voorkomt dat degene die het snelst naar de balie loopt de vondst in zijn eentje kan claimen, en dwingt samenwerkende partijen om na te denken over wie waarop recht heeft.

De regel bevat twee elementen die allebei moeten kloppen: er is samengewerkt, en dat gebeurde volgens een afspraak. Toevallig parallel werken aan hetzelfde probleem levert dus geen gezamenlijke aanspraak op; twee mensen die los van elkaar tot dezelfde oplossing komen, staan tegenover elkaar als afzonderlijke aanvragers.

Wanneer werk je volgens een afspraak samen

De afspraak hoeft niet op papier te staan en hoeft ook geen formeel samenwerkingscontract te zijn. Het gaat erom dat de betrokkenen bewust met elkaar naar hetzelfde resultaat toewerkten. Een gedeeld projectplan, een verdeling van taken of simpelweg maandenlang samen aan een prototype sleutelen is genoeg. Wel is de bewijspositie van wie zich later op de afspraak beroept veel sterker als er iets schriftelijks ligt: notulen, e-mails, een projectomschrijving of een laboratoriumjournaal.

Wie telt als mede-uitvinder

Niet iedereen die bij het project betrokken was, is uitvinder. Beslissend is of iemand een eigen inhoudelijke bijdrage heeft geleverd aan de gedachte die de uitvinding tot uitvinding maakt. Wie alleen geld inbracht, opdracht gaf, meetgegevens verzamelde volgens instructie of het prototype netjes in elkaar zette zonder aan de oplossing bij te dragen, is geen mede-uitvinder. Omgekeerd kan iemand die maar één cruciale stap aandroeg dat wel zijn.

Een werktuigbouwkundige en een softwareontwikkelaar spreken af samen een sorteermachine voor een kwekerij te ontwikkelen. De een bedenkt de mechanische grijper, de ander het herkenningsalgoritme dat de grijper aanstuurt; pas de combinatie maakt de machine nieuw en inventief. Zij hebben samen aanspraak op octrooi. De stagiair die de testreeksen uitvoerde en de investeerder die het project betaalde, staan daarbuiten, hoe nuttig hun rol ook was.

Wat gezamenlijke aanspraak betekent

Dit artikel wijst alleen aan wie de aanspraak toekomt; over de verhouding daarna zegt het niets. Komt het octrooi vervolgens aan meerdere personen gezamenlijk toe, dan geeft artikel 66 ROW 1995 daarvoor wel een eigen regeling. Voorop staat wat de rechthebbenden onderling zijn overeengekomen. Ontbreekt zo'n afspraak, dan mag ieder van hen het octrooi zelf gebruiken en tegen inbreuk optreden, maar kan een licentie alleen met instemming van allen worden verleend, en zijn zij voor de verschuldigde bedragen hoofdelijk verbonden. Voor de rest, zoals de verdeling van de opbrengst en het uitstappen van een van hen, gelden de algemene regels over gemeenschap uit artikel 3:166 BW en volgende.

In de praktijk

• Regel het vooraf: zet vóór de samenwerking op papier wie eventuele octrooien aanvraagt en op wiens naam, wie de kosten draagt en hoe de opbrengst wordt verdeeld. Achteraf onderhandelen gebeurt onder tijdsdruk van een aanvraagtermijn.
• Documenteer bijdragen: houd bij wie welk idee wanneer inbracht. Dat is later het bewijs voor de vraag wie mede-uitvinder is.
• Denk aan de werkgevers: zijn de samenwerkers in dienst, dan kan de aanspraak via artikel 12 ROW 1995 al bij hun werkgevers liggen. De gezamenlijke aanspraak ligt dan tussen die organisaties, niet tussen de bedenkers zelf.
• Vergeet de vermelding niet: los van de vraag wie de aanspraak heeft, houdt iedere mede-uitvinder op grond van artikel 14 ROW 1995 het recht om als uitvinder te worden genoemd.

Een laatste waarschuwing over geheimhouding: zolang niet duidelijk is wie mag aanvragen, blijft de uitvinding beter binnenskamers. Een presentatie op een beurs of een publicatie kan de nieuwheid wegnemen voordat er überhaupt iemand een aanvrage heeft ingediend, en dan valt er niets meer te verdelen.