Artikel 14 ROW 1995: Het recht om als uitvinder te worden genoemd

Wie een uitvinding heeft gedaan maar de aanspraak op octrooi mist, omdat die bij de werkgever of de opleidingsinstelling ligt of contractueel is overgedragen, houdt toch het recht om in het octrooi als de uitvinder te worden vermeld. Dat recht staat los van de vraag wie het octrooi mag exploiteren en kan niet worden weggecontracteerd.

Het gaat hier om erkenning, niet om geld of zeggenschap. Een octrooi is een openbaar document dat jarenlang vindbaar blijft; wie erin genoemd staat als uitvinder, kan dat gebruiken in zijn cv, bij een sollicitatie, in een subsidieaanvraag of om aan te tonen dat hij op een vakgebied echt iets heeft gepresteerd. Dat belang is persoonlijk en zou verdwijnen als een werkgever het simpelweg zou kunnen afkopen.

Een persoonlijk recht naast de aanspraak op octrooi

De wet scheidt hier twee dingen die vaak door elkaar lopen. De aanspraak op octrooi bepaalt wie het exclusieve recht krijgt, mag verbieden, mag licentiëren en mag verkopen. Het recht op vermelding bepaalt alleen wiens naam als bedenker in het octrooi komt te staan. Wie op grond van artikel 12 ROW 1995 of op grond van een overeenkomst met de aanvrager de aanspraak kwijt is, verliest daarmee dus niet zijn naam.

Dat betekent ook dat vermelding als uitvinder op zichzelf geen eigendom oplevert. Wie in een octrooi genoemd staat, kan daaraan geen recht ontlenen om zelf de uitvinding toe te passen of anderen te verbieden dat te doen. Omgekeerd wordt een octrooihouder die de uitvinding kocht of erfde geen uitvinder door zijn naam op het document.

Waarom afwijkende bedingen nietig zijn

Het tweede lid maakt korte metten met contractuele omzeiling: elk beding waarbij van het recht op vermelding wordt afgeweken, is nietig. Een clausule in een arbeidsovereenkomst, een geheimhoudingsovereenkomst of een overdrachtsakte waarin de bedenker afstand doet van zijn vermelding, heeft geen werking, ook niet als hij er destijds bewust mee instemde.

Een ontwerpster in dienst van een fabrikant van tuinmeubelen ontwikkelt een scharnier waarmee een stoel met één beweging opvouwt. Haar werkgever vraagt het octrooi aan en krijgt het ook, want dat past bij haar functie. In haar contract stond dat zij geen aanspraak maakt op enige vermelding. Die bepaling is nietig: zij kan alsnog verlangen dat zij in het octrooi als uitvinder wordt genoemd, ook al blijft het octrooi zelf volledig van de fabrikant.

In de praktijk

• Voor aanvragers: vraag bij elke aanvrage intern na wie de inhoudelijke bijdrage leverde en neem die namen op. Een afdelingshoofd toevoegen dat niets bedacht heeft, of een vertrokken medewerker weglaten, levert alleen maar gedoe op.
• Voor uitvinders: meld tijdig, bij voorkeur schriftelijk en vóór indiening, dat je vermeld wilt worden. Bewaar het materiaal waaruit je bijdrage blijkt, zoals schetsen, testverslagen en interne meldingsformulieren.
• Bij samenwerking: is er volgens afspraak met meerdere mensen gewerkt, dan heeft ieder van hen een eigen recht op vermelding, ook als de aanspraak op octrooi via artikel 13 ROW 1995 of via de werkgevers elders is belegd.

Wie geld wil zien in plaats van erkenning, moet niet bij dit artikel zijn. De financiële kant van uitvinden in opdracht of in dienstverband regelt artikel 12 ROW 1995, dat de uitvinder onder voorwaarden recht geeft op een billijk bedrag. De twee sporen staan naast elkaar: het ene levert een naam op, het andere mogelijk een vergoeding, en het een sluit het ander niet uit.