Artikel 57a ROW 1995: Dwanglicentie bij halfgeleidertechnologie

Voor één technologiegebied gelden strengere eisen aan de dwanglicentie dan elders. Bij octrooien op halfgeleidertechnologie kan een gedwongen licentie maar in twee gevallen worden verleend: voor niet-commercieel gebruik door de overheid, of om een gedraging tegen te gaan waarvan in een rechterlijke of administratieve procedure is vastgesteld dat zij concurrentiebeperkend is.

Dat is een bewuste inperking van de ruimere mogelijkheden van artikel 57 ROW 1995. De gewone gronden, zoals het algemeen belang of het jarenlang niet toepassen van het octrooi, kunnen bij chiptechnologie niet worden ingeroepen. Deze afwijking komt voort uit internationale afspraken over de bescherming van intellectuele eigendom, waarin de halfgeleidersector apart is behandeld.

Waarom juist deze sector

De halfgeleiderindustrie kent extreem hoge ontwikkelkosten, korte productcycli en dichte netwerken van elkaar overlappende octrooien. Producenten lossen dat onderling op met uitgebreide kruislicenties. Zou een land in die verhoudingen makkelijk kunnen ingrijpen met dwanglicenties, dan verschuift de onderhandelingsmacht abrupt en wordt investeren in een nieuwe generatie technologie onaantrekkelijk. De wetgever heeft de drempel daarom hoog gelegd.

Niet-commercieel overheidsgebruik

De eerste grond ziet op gebruik door de overheid zelf, zonder commercieel oogmerk. Denk aan toepassingen in de sfeer van veiligheid of publieke infrastructuur, waarbij de staat de technologie nodig heeft maar er geen markt mee bedient. Zodra de overheid of een door haar aangewezen partij het product commercieel gaat exploiteren, valt de grond weg.

Vastgesteld concurrentiebeperkend gedrag

De tweede grond vereist een voorafgaand oordeel. Er moet in een rechterlijke of administratieve procedure zijn vastgesteld dat een gedraging concurrentiebeperkend is; pas daarna kan de licentie als remedie dienen. Een enkele klacht van een concurrent, hoe onderbouwd ook, is niet genoeg. Wie deze route wil bewandelen, moet dus eerst de mededingingsrechtelijke weg afleggen en daarna pas de octrooirechtelijke.

Een voorbeeld. Een chipontwerper bezit een octrooi op een schakelingstechniek die feitelijk noodzakelijk is om aan een branchestandaard te voldoen, en weigert stelselmatig licenties aan één bepaalde concurrent terwijl hij die aan alle anderen wel geeft. Wordt dat gedrag in een daartoe bestemde procedure als concurrentiebeperkend aangemerkt, dan komt een dwanglicentie in beeld. Zonder zo'n vaststelling blijft de weigering, hoe hinderlijk ook, binnen het recht van de houder.

In de praktijk

• Voor wie een licentie zoekt: begin bij de vraag of jouw dossier werkelijk halfgeleidertechnologie betreft. De afbakening van het technologiegebied is vaak het eerste strijdpunt, omdat buiten dat gebied de ruimere gronden van artikel 57 ROW 1995 gewoon openstaan.
• Voor houders van chipoctrooien: een consequent en aantoonbaar niet-discriminerend licentiebeleid is de beste bescherming. Het voorkomt precies de vaststelling die de deur naar een dwanglicentie opent.
• Voor de overheid als gebruiker: leg de niet-commerciële aard van de toepassing vast in de besluitvorming; die kwalificatie draagt de hele grondslag.